PowerPoint Presentation

[Audio] Καλώς ήρθατε στην ενότητα 7 της σειράς σεμιναρίων «Ψηφιακές αλυσίδες αξίας και επιχειρηματικά οικοσυστήματα στη γεωργία». Η ενότητα τιτλοφορείται «Δεξιότητες, εκπαίδευση και ο ρόλος της ανώτατης εκπαίδευσης». Στις προηγούμενες ενότητες εξετάσαμε τις τεχνολογίες, τις ροές δεδομένων και τα επιχειρηματικά μοντέλα που αναμορφώνουν τις γεωργικές αλυσίδες αξίας. Συζητήσαμε για πλατφόρμες, αισθητήρες, ιχνηλασιμότητα και για τον τρόπο με τον οποίο διαφορετικοί φορείς συγκροτούν οικοσυστήματα. Σε αυτή την ενότητα στρεφόμαστε στο ερώτημα που βρίσκεται κάτω από όλα αυτά τα θέματα: διαθέτουν πράγματι οι άνθρωποι που πρέπει να χρησιμοποιούν, να διαχειρίζονται, να διακυβερνούν και να βελτιώνουν αυτά τα συστήματα τις δεξιότητες για να το κάνουν; Η τεχνολογία από μόνη της δεν δημιουργεί αξία. Η αξία εμφανίζεται όταν ένας γεωργός, ένας σύμβουλος, ένα στέλεχος συνεταιρισμού, ένας μεταποιητής ή ένα στέλεχος χάραξης πολιτικής κατανοεί τι μπορεί να κάνει ένα εργαλείο, το εμπιστεύεται και γνωρίζει πώς να το εντάξει σε μια πραγματική απόφαση. Στα επόμενα είκοσι και κάτι λεπτά θα εξετάσουμε τα τεκμήρια για τις δεξιότητες στην ευρωπαϊκή γεωργία, ποιες δεξιότητες χρειάζονται, πώς μαθαίνουν πραγματικά οι άνθρωποι, και τη συγκεκριμένη ευθύνη και ευκαιρία που έχουν τα πανεπιστήμια και τα άλλα ιδρύματα ανώτατης εκπαίδευσης σε αυτή την εικόνα. Ας ξεκινήσουμε με όσα θα πρέπει να κρατήσετε από αυτή την ενότητα..

[Audio] Μέχρι το τέλος αυτής της ενότητας θα πρέπει να μπορείτε να κάνετε πέντε πράγματα. Πρώτον, να περιγράφετε την πρόκληση των δεξιοτήτων στην ευρωπαϊκή γεωργία με βάση επίσημα στατιστικά στοιχεία και όχι εντυπώσεις. Δεύτερον, να διακρίνετε τις διαφορετικές οικογένειες δεξιοτήτων που απαιτούν οι ψηφιακές αλυσίδες αξίας, επειδή οι ψηφιακές δεξιότητες αποτελούν μόνο ένα μέρος της εικόνας. Τρίτον, να εξηγείτε πώς η τυπική εκπαίδευση, η μη τυπική κατάρτιση και η άτυπη μάθηση στο αγρόκτημα και στην επιχείρηση συνδυάζονται μεταξύ τους, αντί να ανταγωνίζονται. Τέταρτον, να προσδιορίζετε τι προσφέρει η ανώτατη εκπαίδευση σε ένα γεωργικό οικοσύστημα πέρα από τον κλασικό ρόλο της διδασκαλίας φοιτητών. Και πέμπτον, να προτείνετε συγκεκριμένες δράσεις που θα μπορούσατε να αναλάβετε εσείς, στον δικό σας οργανισμό, έργο ή περιφέρεια, για να ενισχύσετε τις δεξιότητες. Παρατηρήστε ότι το τελευταίο μαθησιακό αποτέλεσμα είναι πρακτικό. Δεν πρόκειται για μια ενότητα σχετικά με την εκπαιδευτική πολιτική στο αφηρημένο. Πρόκειται για μια ενότητα για το πώς οι δεξιότητες γίνονται στοιχείο σχεδιασμού κάθε ψηφιακής αλυσίδας αξίας και κάθε επιχειρηματικού οικοσυστήματος με το οποίο δουλεύετε, είτε είστε ερευνητής, εταιρεία, συμβουλευτικός φορέας, συνεταιρισμός ή δημόσια αρχή. Έχετε στον νου σας το δικό σας πλαίσιο καθώς προχωράμε στις διαφάνειες και σημειώνετε πού θα μπορούσε να εφαρμοστεί κάθε ιδέα σε εσάς..

[Audio] Γιατί αφιερώνουμε μια ολόκληρη ενότητα στις δεξιότητες; Επειδή σε πολλά έργα ψηφιακής γεωργίας η τεχνολογία δεν είναι το σημείο συμφόρησης. Οι αισθητήρες, τα δορυφορικά δεδομένα, τα εργαλεία υποστήριξης αποφάσεων και οι πλατφόρμες ιχνηλασιμότητας υπάρχουν ήδη. Ό,τι περιορίζει τον αντίκτυπό τους είναι το αν οι άνθρωποι μπορούν να επιλέξουν το κατάλληλο εργαλείο, να το ρυθμίσουν, να ερμηνεύσουν το αποτέλεσμα και να δράσουν με βάση αυτό με αυτοπεποίθηση. Τα ψηφιακά εργαλεία αλλάζουν επίσης τους ρόλους. Ο γεωργός γίνεται παραγωγός δεδομένων εκτός από παραγωγός τροφίμων. Ο σύμβουλος γίνεται ερμηνευτής δεδομένων εκτός από γεωπόνος. Ο συνεταιρισμός γίνεται θεματοφύλακας δεδομένων (data steward) για τα μέλη του. Ο μεταποιητής ή ο λιανέμπορος ζητά ψηφιακά τεκμήρια βιωσιμότητας και ποιότητας. Καθεμία από αυτές τις μετατοπίσεις απαιτεί νέες ικανότητες, και όπου οι ικανότητες αυτές λείπουν, η αξία τείνει να μετακινείται προς όποιον τις διαθέτει, που συχνά είναι ένας πάροχος τεχνολογίας και όχι ο πρωτογενής παραγωγός. Γι' αυτό οι δεξιότητες διαμορφώνουν την κατανομή της αξίας σε ένα οικοσύστημα και όχι μόνο την αποδοτικότητά του. Υπάρχει και μια δεύτερη πίεση. Η γεωργία περνά ταυτόχρονα από την ψηφιακή και την πράσινη μετάβαση. Οι γεωργοί και οι εταίροι τους καλούνται να υιοθετήσουν εργαλεία ακριβείας και ταυτόχρονα να ανταποκριθούν σε νέες περιβαλλοντικές και κλιματικές προσδοκίες και σε νέες απαιτήσεις αναφοράς. Για να γίνουν και τα δύο απαιτούνται άνθρωποι που μπορούν να συνδυάσουν τεχνική γνώση, δεξιότητες χειρισμού δεδομένων (data literacy) και επιχειρηματική κρίση. Επομένως, οι δεξιότητες νοούνται καλύτερα ως υποδομή για ολόκληρο το οικοσύστημα..

[Audio] Ας δούμε τα τεκμήρια. Η Έρευνα Διάρθρωσης των Γεωργικών Εκμεταλλεύσεων (Farm Structure Survey) της Eurostat για το 2020 είναι η πιο πρόσφατη πλήρης απογραφή των διαχειριστών γεωργικών εκμεταλλεύσεων στην Ευρωπαϊκή Ένωση, και τα στοιχεία της είναι εντυπωσιακά. Περίπου το εβδομήντα δύο τοις εκατό των διαχειριστών, ακριβέστερα το 72,3%, διαθέτει μόνο πρακτική εμπειρία. Ένα ακόμη 17,5% έχει βασική γεωργική εκπαίδευση, η οποία περιλαμβάνει ολοκληρωμένες γεωργικές μαθητείες και μαθήματα σε γεωργικές σχολές. Και μόλις το 10,2% έχει πλήρη γεωργική εκπαίδευση, δηλαδή τουλάχιστον δύο έτη σπουδών πλήρους απασχόλησης μετά την υποχρεωτική εκπαίδευση, σε γεωργική σχολή, πανεπιστήμιο ή άλλο ίδρυμα ανώτατης εκπαίδευσης. Η πρακτική εμπειρία έχει τεράστια αξία, και θέλω να είμαι σαφής ότι αυτό δεν αποτελεί κριτική προς τους γεωργούς. Μας λέει όμως ότι το τυπικό εκπαιδευτικό σύστημα φτάνει μόνο σε μια μειονότητα των ανθρώπων που λαμβάνουν καθημερινά αποφάσεις στις ευρωπαϊκές εκμεταλλεύσεις. Έχει σημασία και η εικόνα της ηλικίας. Μόνο το 11,9% των διαχειριστών ήταν κάτω των σαράντα ετών. Τα ενθαρρυντικά νέα είναι ότι οι νεότεροι διαχειριστές είναι καλύτερα καταρτισμένοι: το 21,4% από αυτούς έχει πλήρη γεωργική εκπαίδευση, σε σύγκριση με το 3,6% των διαχειριστών ηλικίας εξήντα πέντε ετών και άνω. Επομένως, η γενεακή ανανέωση και η ανανέωση των δεξιοτήτων συνδέονται στενά. Καθώς η επόμενη γενιά αναλαμβάνει, το προφίλ δεξιοτήτων του τομέα μπορεί να αλλάξει, αλλά μόνο εφόσον υπάρχουν οι οδοί εισόδου, η κατάρτιση και η συμβουλευτική υποστήριξη..

[Audio] Ο ευρωπαϊκός μέσος όρος κρύβει πολύ μεγάλες διαφορές μεταξύ των χωρών. Στην Ολλανδία, το 62,6% των διαχειριστών εκμεταλλεύσεων έχει πλήρη γεωργική εκπαίδευση. Στο Λουξεμβούργο το ποσοστό είναι 53,1%, στη Γαλλία 38,4% και στην Τσεχία 35,8%. Στο άλλο άκρο, η Ρουμανία και η Ελλάδα καταγράφουν η καθεμία μόλις 0,7% διαχειριστών με πλήρη γεωργική εκπαίδευση, ενώ η συντριπτική πλειονότητα, 94,5% στη Ρουμανία και 94,1% στην Ελλάδα, στηρίζεται αποκλειστικά στην πρακτική εμπειρία. Η Ελλάδα έχει επίσης ένα από τα χαμηλότερα ποσοστά νέων διαχειριστών στην Ένωση: το 7,2% είναι κάτω των σαράντα ετών, έναντι του ευρωπαϊκού μέσου όρου 11,9%. Παρουσιάζω εδώ την Ελλάδα επειδή είναι το πλαίσιο στο οποίο εργάζονται πολλοί από εμάς, αλλά και επειδή απεικονίζει ένα γενικό δίδαγμα. Αν σχεδιάζετε μια ψηφιακή αλυσίδα αξίας ή ένα επιχειρηματικό οικοσύστημα για την Ολλανδία, μπορείτε να υποθέσετε μια πολύ διαφορετική βάση τυπικής γεωργικής γνώσης από ό,τι αν το σχεδιάζετε για μια περιφέρεια της Ελλάδας, της Ρουμανίας ή αλλού. Οι στρατηγικές δεξιοτήτων πρέπει επομένως να ξεκινούν από μια τοπική διάγνωση. Η αντιγραφή ενός προγράμματος κατάρτισης από μια χώρα σε άλλη, χωρίς προσαρμογή στην υπάρχουσα βάση δεξιοτήτων, στη δομή των εκμεταλλεύσεων και στη γλώσσα, είναι συχνή αιτία αποτυχίας των προγραμμάτων. Θυμηθείτε το αυτό όταν θα μιλήσουμε αργότερα στην ενότητα για τις συμβουλευτικές υπηρεσίες και την ανώτατη εκπαίδευση..

[Audio] Οι δεξιότητες στη γεωργία δεν υπάρχουν μεμονωμένα. Εντάσσονται σε ένα ευρωπαϊκό πλαίσιο πολιτικής που έχει γίνει πλέον αρκετά σαφές. Το πρόγραμμα πολιτικής «Ψηφιακή Δεκαετία» θέτει δύο βασικούς στόχους για το 2030: τουλάχιστον το ογδόντα τοις εκατό των ενηλίκων να διαθέτει βασικές ψηφιακές δεξιότητες και η Ευρωπαϊκή Ένωση να απασχολεί είκοσι εκατομμύρια ειδικούς ΤΠΕ. Όταν το Συμβούλιο συζήτησε αυτούς τους στόχους το 2022, σημείωσε ότι μόνο περίπου το πενήντα τέσσερα τοις εκατό του ενήλικου πληθυσμού διέθετε τότε βασικές ψηφιακές δεξιότητες, ενώ το ενημερωτικό δελτίο της ίδιας της Επιτροπής ανέφερε ότι οι απασχολούμενοι ειδικοί ΤΠΕ ήταν περίπου εννέα εκατομμύρια το 2021. Η απόσταση από τους στόχους είναι, επομένως, σημαντική. Αξίζει να γνωρίζουμε δύο ακόμη εργαλεία. Το Σχέδιο Δράσης για την Ψηφιακή Εκπαίδευση 2021-2027 καθορίζει την προσέγγιση της Ένωσης για την προσαρμογή των συστημάτων εκπαίδευσης και κατάρτισης στην ψηφιακή εποχή. Επιπλέον, το 2023 το Συμβούλιο εξέδωσε δύο συστάσεις: τη μία για τους παράγοντες που διευκολύνουν την επιτυχή ψηφιακή εκπαίδευση και κατάρτιση και την άλλη για τη βελτίωση της παροχής ψηφιακών δεξιοτήτων, από τις βασικές έως τις προηγμένες και εξειδικευμένες, συμπεριλαμβανομένης της τεχνητής νοημοσύνης. Για να περιγράψουμε τι σημαίνει πραγματικά ψηφιακή επάρκεια, το κοινό σημείο αναφοράς είναι το Πλαίσιο Ψηφιακής Επάρκειας, γνωστό ως DigComp, που βρίσκεται πλέον στην έκδοση 2.2. Οργανώνει την επάρκεια σε πέντε τομείς: γνώση πληροφοριών και δεδομένων, επικοινωνία και συνεργασία, δημιουργία ψηφιακού περιεχομένου, ασφάλεια και επίλυση προβλημάτων. Θα χρησιμοποιήσουμε αυτή τη λογική στις επόμενες διαφάνειες..

[Audio] Αν θέλουμε να σχεδιάσουμε εκπαίδευση, χρειαζόμαστε πρώτα έναν χάρτη των δεξιοτήτων που εμπλέκονται. Προτείνω πέντε οικογένειες. Η πρώτη είναι η βασική ψηφιακή επάρκεια: η εύρεση και διαχείριση πληροφοριών, η επικοινωνία και συνεργασία στο διαδίκτυο, η δημιουργία περιεχομένου, η ασφαλής χρήση και η επίλυση καθημερινών τεχνικών προβλημάτων. Αυτή είναι η βάση, πάνω στην οποία έχουν χτιστεί οι στόχοι της Ψηφιακής Δεκαετίας. Η δεύτερη οικογένεια είναι οι δεξιότητες δεδομένων και τεχνικές δεξιότητες: η κατανόηση του τρόπου με τον οποίο οι αισθητήρες και οι δορυφορικές εικόνες παράγουν δεδομένα, ο τρόπος καθαρισμού, αποθήκευσης και ερμηνείας τους, ο τρόπος με τον οποίο τα συστήματα επικοινωνούν μεταξύ τους μέσω της διαλειτουργικότητας, καθώς και η κριτική χρήση εργαλείων τεχνητής νοημοσύνης, με επίγνωση τόσο της δυναμικής όσο και των ορίων τους. Η τρίτη οικογένεια είναι η αγρονομική γνώση και η γνώση για τη βιωσιμότητα. Αυτή συχνά ξεχνιέται στις συζητήσεις για τον ψηφιακό μετασχηματισμό, ωστόσο χωρίς αυτήν κανείς δεν μπορεί να κρίνει αν μια σύσταση ενός αλγορίθμου έχει νόημα σε ένα συγκεκριμένο χωράφι, κλίμα ή αγορά. Η τέταρτη οικογένεια είναι οι δεξιότητες επιχειρηματικότητας, οικοσυστήματος και διακυβέρνησης: η κατανόηση του τρόπου με τον οποίο οι πλατφόρμες δημιουργούν και διανέμουν αξία, του τρόπου λειτουργίας των συμφωνιών και συμβάσεων κοινοχρησίας δεδομένων, της προστασίας των δικαιωμάτων σας επί των δεδομένων της εκμετάλλευσης και της συμμόρφωσης με τις απαιτήσεις αναφοράς. Η πέμπτη οικογένεια είναι οι ανθρώπινες δεξιότητες: η διεπιστημονική συνεργασία, η επικοινωνία, η κριτική σκέψη και η προθυμία για διαρκή μάθηση. Οι ψηφιακές αλυσίδες αξίας ανταμείβουν όσους μπορούν να κινούνται ανάμεσα σε αυτές τις πέντε οικογένειες, ακόμη κι αν ειδικεύονται μόνο σε μία ή δύο..

[Audio] Οι ανάγκες σε δεξιότητες διαφέρουν ανά ρόλο, γι' αυτό ας διασχίσουμε την αλυσίδα αξίας. Οι αγρότες και οι εργαζόμενοι στην εκμετάλλευση χρειάζονται πρακτική επάρκεια, ώστε να χρησιμοποιούν ψηφιακά εργαλεία στην καθημερινή τους εργασία, να κατανοούν τι απογίνεται με τα δεδομένα τους και να αξιοποιούν συστήματα υποστήριξης αποφάσεων χωρίς να παραδίδουν την κρίση τους. Οι σύμβουλοι και οι εκπαιδευτές πρέπει να προχωρήσουν ένα βήμα παραπέρα: να ερμηνεύουν δεδομένα από πολλές εκμεταλλεύσεις, να διευκολύνουν τη μάθηση μεταξύ ομοτίμων και να μεταφράζουν ανάμεσα σε όσα μπορεί να κάνει η τεχνολογία και σε όσα χρειάζεται μια συγκεκριμένη εκμετάλλευση. Οι συνεταιρισμοί και οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις του αγροδιατροφικού τομέα χρειάζονται δεξιότητες διαχείρισης δεδομένων (data stewardship), ψηφιακού μάρκετινγκ και αναλυτικής, επειδή συχνά βρίσκονται στο κέντρο του οικοσυστήματος και συγκεντρώνουν πληροφορίες από πολλά μέλη. Οι προμηθευτές εισροών, οι μεταποιητές και οι έμποροι λιανικής χρειάζονται ικανότητες σε θέματα ιχνηλασιμότητας, διαλειτουργικότητας και παραγωγής αξιόπιστων τεκμηρίων βιωσιμότητας για τους πελάτες και τις ρυθμιστικές αρχές. Οι πάροχοι τεχνολογίας χρειάζονται κάτι που συχνά υποτιμάται: βαθιά γνώση του αγροτικού πεδίου και δεξιότητες σχεδιασμού με επίκεντρο τον χρήστη. Πολλά ψηφιακά εργαλεία αποτυγχάνουν επειδή σχεδιάστηκαν χωρίς να έχει γίνει κατανοητό πώς οργανώνεται πραγματικά η εργασία σε μια εκμετάλλευση. Τέλος, οι δημόσιοι φορείς και οι ερευνητές χρειάζονται δεξιότητες στη διακυβέρνηση δεδομένων, στην αξιολόγηση και στη μεταφορά γνώσης. Το βασικό μήνυμα αυτής της διαφάνειας είναι ότι δεν αρκεί να αναβαθμίζουμε τις δεξιότητες μόνο των αγροτών. Ένα οικοσύστημα είναι τόσο ικανό όσο ο λιγότερο προετοιμασμένος κρίκος του, και ορισμένα από τα μεγαλύτερα κενά βρίσκονται ανάμεσα στους παράγοντες και όχι μέσα σε αυτούς..

[Audio] Ας περάσουμε τώρα από το ποιες δεξιότητες χρειάζονται στο πώς τις αποκτούν οι άνθρωποι. Βοηθά να διακρίνουμε τρεις τρόπους μάθησης. Η τυπική μάθηση οδηγεί σε αναγνωρισμένα προσόντα, όπως μια μαθητεία, ένα δίπλωμα ή ένα πανεπιστημιακό πτυχίο. Η μη τυπική μάθηση είναι οργανωμένη, αλλά δεν οδηγεί απαραίτητα σε τυπικό προσόν: ένα μάθημα που προσφέρει μια συμβουλευτική υπηρεσία, ένα εργαστήριο σε έναν συνεταιρισμό, μια σειρά διαδικτυακών σεμιναρίων ή ένα μέτρο επαγγελματικής κατάρτισης. Η άτυπη μάθηση συντελείται μέσα από την πράξη, μέσα από τη συζήτηση με γείτονες και συναδέλφους, μέσα από την επίσκεψη σε μια επιδεικτική εκμετάλλευση, μέσα από τη δοκιμή και το λάθος. Δεδομένων όσων είδαμε στα στοιχεία της Eurostat, όπου οι περισσότεροι διαχειριστές εκμεταλλεύσεων βασίζονται στην πρακτική εμπειρία, η άτυπη μάθηση είναι σαφώς κεντρική στη γεωργία, και κάθε σοβαρή στρατηγική δεξιοτήτων πρέπει να την σέβεται. Την ίδια στιγμή, η άτυπη μάθηση από μόνη της δυσκολεύεται να ανταποκριθεί σε τεχνολογίες που εξελίσσονται γρήγορα και είναι έντονα εξαρτημένες από δεδομένα, όπου η καλή πρακτική δεν είναι πάντα ορατή αν απλώς κοιτάξεις πάνω από τον φράχτη. Τα πιο αποτελεσματικά προγράμματα, επομένως, συνδυάζουν και τους τρεις τρόπους. Ένας αγρότης μπορεί να παρακολουθήσει ένα σύντομο μάθημα, να δοκιμάσει ένα εργαλείο σε ένα πιλοτικό αγροτεμάχιο με την υποστήριξη ενός συμβούλου, να μοιραστεί τα αποτελέσματα σε μια ημερίδα πεδίου και αργότερα να δει τη μάθησή του να αναγνωρίζεται μέσω ενός μικρο-πιστοποιητικού (micro-credential). Τα ιδρύματα τριτοβάθμιας εκπαίδευσης μπορούν να συμβάλουν και στους τρεις τρόπους μάθησης, ένα θέμα στο οποίο θα επανέλθουμε σύντομα..

[Audio] Οι δεξιότητες δεν αποκτώνται μία φορά. Οι τεχνολογίες, οι κανονισμοί και οι αγορές αλλάζουν, επομένως η μάθηση πρέπει να συνεχίζεται σε όλη τη διάρκεια του επαγγελματικού βίου. Μία ευρωπαϊκή απάντηση είναι η προσέγγιση των μικρο-πιστοποιητικών (micro-credentials). Τον Ιούνιο του 2022 το Συμβούλιο ενέκρινε Σύσταση για μια ευρωπαϊκή προσέγγιση των μικρο-πιστοποιητικών για τη διά βίου μάθηση και την απασχολησιμότητα. Ένα μικρο-πιστοποιητικό καταγράφει τα μαθησιακά αποτελέσματα μιας σύντομης, εστιασμένης μαθησιακής εμπειρίας, ενώ η Σύσταση παρέχει έναν κοινό ορισμό και τυποποιημένα στοιχεία για την περιγραφή τους, μαζί με αρχές για την ποιότητα, τη διαφάνεια, την αναγνώριση και τη μεταφερσιμότητα. Μπορούν να συνδέονται με το Ευρωπαϊκό Πλαίσιο Προσόντων και, στην τριτοβάθμια εκπαίδευση, με πιστωτικές μονάδες ECTS. Για τη γεωργία αυτό είναι ελπιδοφόρο, διότι πολλοί άνθρωποι δεν μπορούν να απομακρυνθούν από την εκμετάλλευση ή την επιχείρησή τους για ένα πλήρες πρόγραμμα σπουδών, μπορούν όμως να ολοκληρώσουν μια σύντομη ενότητα για, ας πούμε, τη διαχείριση δεδομένων της εκμετάλλευσης, την ακριβή εφαρμογή εισροών ή την υποβολή εκθέσεων βιωσιμότητας. Αυτές οι ενότητες μπορούν να συσσωρεύονται με την πάροδο του χρόνου. Η Επιτροπή έχει επίσης δηλώσει ότι θα στηρίξει την αναγνώριση των πιστοποιήσεων ψηφιακών δεξιοτήτων, μεταξύ άλλων μέσω ενός προγραμματισμένου Ευρωπαϊκού Πιστοποιητικού Ψηφιακών Δεξιοτήτων. Μία επιφύλαξη: τα μικρο-πιστοποιητικά βοηθούν μόνο εφόσον τα εμπιστεύονται οι εργοδότες, οι σύμβουλοι, οι χρηματοδοτικοί φορείς και οι αγρότες. Το ζήτημα σχεδιασμού, λοιπόν, δεν είναι απλώς πώς θα δημιουργήσουμε περισσότερα μαθήματα, αλλά πώς θα κάνουμε τη μάθηση ορατή, συγκρίσιμη και αναγνωρισμένη μέσα στο οικοσύστημα..

[Audio] Στη γεωργία, μία από τις σημαντικότερες γέφυρες ανάμεσα στη γνώση και την πράξη είναι το σύστημα παροχής συμβουλών. Η Ευρωπαϊκή Ένωση χρησιμοποιεί την έννοια του Συστήματος Γεωργικής Γνώσης και Καινοτομίας (Agricultural Knowledge and Innovation System, AKIS) για να περιγράψει τη συνδυασμένη οργάνωση ανθρώπων, οργανισμών και θεσμών που παράγουν, μοιράζονται και αξιοποιούν τη γνώση στη γεωργία. Στο πλαίσιο της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής, ο κανονισμός που διέπει τα στρατηγικά σχέδια, ο Κανονισμός 2021/2115, απαιτεί από τα κράτη μέλη να στηρίζουν τις υπηρεσίες γεωργικών συμβούλων και να ενισχύουν τη συνεργασία στο εσωτερικό των συστημάτων γνώσης και καινοτομίας τους. Οι σύμβουλοι είναι οι μεσολαβητές γνώσης (knowledge brokers) αυτού του συστήματος. Συνδέουν τους ερευνητές, τις επιχειρήσεις και τους δημόσιους φορείς με τις εκμεταλλεύσεις και μετατρέπουν τη γενική γνώση σε τοπικές αποφάσεις. Η μάθηση μεταξύ ομοτίμων είναι μια ακόμη αποδεδειγμένη μέθοδος: οι επιδεικτικές εκμεταλλεύσεις, οι ημερίδες πεδίου και οι ομάδες καινοτομίας επιτρέπουν στους αγρότες να βλέπουν αποτελέσματα σε συνθήκες παρόμοιες με τις δικές τους, κάτι που χτίζει εμπιστοσύνη. Υπάρχει ένα σημείο που εύκολα διαφεύγει. Αν οι ίδιοι οι σύμβουλοι δεν έχουν εκπαιδευτεί να εργάζονται με δεδομένα και ψηφιακά εργαλεία, τότε η προσθήκη ψηφιακών εργαλείων στις εκμεταλλεύσεις απλώς μετακινεί το σημείο συμφόρησης. Η εκπαίδευση των εκπαιδευτών και των συμβούλων είναι, επομένως, μία από τις επενδύσεις με τη μεγαλύτερη επίδραση σε μια στρατηγική δεξιοτήτων. Και εδώ μπορεί να βοηθήσει η τριτοβάθμια εκπαίδευση, ως εταίρος στη συνεχιζόμενη επαγγελματική ανάπτυξη των συμβούλων και όχι μόνο ως προμηθευτής αποφοίτων..

[Audio] Φτάνουμε τώρα στο κεντρικό ερώτημα αυτής της ενότητας: ποιος είναι ο ρόλος της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης; Προτείνω τέσσερις συνεισφορές, που ξεπερνούν κατά πολύ την κλασική εικόνα του πανεπιστημίου ως χώρου που παράγει αποφοίτους. Η πρώτη συνεισφορά είναι η διδασκαλία. Τα πανεπιστήμια και οι γεωργικές σχολές εκπαιδεύουν τους μελλοντικούς γεωπόνους, μηχανικούς, επιστήμονες δεδομένων, στελέχη διοίκησης και χάραξης πολιτικής που θα εργαστούν στον τομέα. Η πρόκληση είναι να εκπαιδεύσουμε προφίλ που συνδυάζουν αγρονομική, ψηφιακή και επιχειρηματική κατανόηση. Η δεύτερη είναι η έρευνα. Τα ιδρύματα τριτοβάθμιας εκπαίδευσης παράγουν, δοκιμάζουν και επικυρώνουν τη γνώση και τα εργαλεία από τα οποία εξαρτάται η ψηφιακή γεωργία, και μπορούν να προσφέρουν ανεξάρτητα τεκμήρια για το τι λειτουργεί, για ποιους και υπό ποιες συνθήκες. Η τρίτη είναι η καινοτομία και η μεταφορά γνώσης: μέσα από τη συνεργασία με επιχειρήσεις, υπηρεσίες παροχής συμβουλών και αγρότες, τα πανεπιστήμια βοηθούν να μετατραπούν τα ερευνητικά αποτελέσματα σε πράξη, και μπορούν να στηρίξουν νεοφυείς επιχειρήσεις (start-ups) και spin-offs. Η τέταρτη είναι η σύγκληση φορέων και η διά βίου μάθηση. Ένα πανεπιστήμιο μπορεί να λειτουργήσει ως ουδέτερη πλατφόρμα εμπιστοσύνης που φέρνει κοντά φορείς που συνήθως δεν συναντιούνται, όπως αγρότες, εταιρείες τεχνολογίας, δημόσιες αρχές και κοινωνία των πολιτών, και μπορεί να προσφέρει ευέλικτες μαθησιακές ευκαιρίες σε ανθρώπους που ήδη εργάζονται. Σε ένα επιχειρηματικό οικοσύστημα, αυτός ο τέταρτος ρόλος είναι ιδιαίτερα πολύτιμος, επειδή τα οικοσυστήματα στηρίζονται στην εμπιστοσύνη και στην κοινή κατανόηση ανάμεσα σε φορείς με διαφορετικά συμφέροντα..

[Audio] Αν η τριτοβάθμια εκπαίδευση θέλει να ανταποκριθεί σε αυτές τις συνεισφορές, τα προγράμματα σπουδών πρέπει να αλλάξουν. Η πρώτη αρχή είναι η διεπιστημονικότητα. Ένας φοιτητής της γεωπονίας πρέπει να μάθει αρκετή ανάλυση δεδομένων ώστε να μπορεί να αμφισβητήσει ένα μοντέλο, και ένας φοιτητής της πληροφορικής ή της διοίκησης επιχειρήσεων πρέπει να μάθει αρκετά για τις καλλιέργειες, τα εδάφη, τα ζώα και τα συστήματα τροφίμων ώστε να κατανοεί το πρόβλημα που επιλύει. Η Σύσταση του Συμβουλίου για τις ψηφιακές δεξιότητες ζητά ρητά από τα κράτη μέλη να ενισχύσουν τις ψηφιακές δεξιότητες όλων των φοιτητών της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, σε όλα τα επίπεδα και τα γνωστικά αντικείμενα, κάτι που στηρίζει ακριβώς αυτή την προσέγγιση. Η δεύτερη αρχή είναι η μάθηση μέσα από πραγματικά προβλήματα. Η μάθηση βάσει προκλήσεων και βάσει projects, στην οποία οι φοιτητές συνεργάζονται με εκμεταλλεύσεις, συνεταιρισμούς, αγροδιατροφικές επιχειρήσεις ή υπηρεσίες παροχής συμβουλών, αναπτύσσει τις ικανότητες που οι εργοδότες περιγράφουν ως τις πιο δυσεύρετες: επικοινωνία, ομαδική εργασία, κριτική σκέψη και ικανότητα εργασίας με ελλιπή δεδομένα. Η τρίτη αρχή είναι η μάθηση στον χώρο εργασίας: πρακτική άσκηση, τοποθετήσεις και διπλωματικές εργασίες με συν-επίβλεψη από τον κλάδο. Η τέταρτη αρχή είναι η ευελιξία. Πολλοί από τους ανθρώπους που χρειάζονται περισσότερο νέες δεξιότητες εργάζονται ήδη, και γι' αυτό τα πανεπιστήμια χρειάζονται αρθρωτές επιλογές, επιλογές μερικής φοίτησης και διαδικτυακές επιλογές, σε συνδυασμό με μικρο-πιστοποιητικά και αναγνώριση της προηγούμενης μάθησης. Τίποτα από αυτά δεν είναι εύκολο. Απαιτεί χρόνο από το προσωπικό, συνεργασία ανάμεσα στις σχολές και προθυμία να συμμετέχουν μη ακαδημαϊκοί εταίροι στον σχεδιασμό των προγραμμάτων, αλλά το όφελος είναι απόφοιτοι και επαγγελματίες που μπορούν να λειτουργήσουν σε ολόκληρη την αλυσίδα αξίας..

[Audio] Πέρα από τα μαθήματα και τους τίτλους σπουδών, τα ιδρύματα τριτοβάθμιας εκπαίδευσης μπορούν να λειτουργούν ως ενεργά μέλη ενός επιχειρηματικού οικοσυστήματος. Πολλά πανεπιστήμια διαθέτουν πειραματικές εκμεταλλεύσεις, θερμοκήπια, εργαστήρια και χώρους πεδίου. Αυτά μπορούν να λειτουργήσουν ως ζωντανά εργαστήρια (living labs) και πεδία δοκιμών (testbeds), όπου εταιρείες και αγρότες δοκιμάζουν νέα εργαλεία υπό ρεαλιστικές αλλά παρακολουθούμενες συνθήκες, και όπου φοιτητές και προσωπικό μαθαίνουν δίπλα τους. Έτσι μια υποδομή που υπάρχει ήδη μετατρέπεται σε έναν κοινό χώρο μάθησης και επικύρωσης. Τα πανεπιστήμια μπορούν επίσης να συνδεθούν με το ευρύτερο τοπίο υποστήριξης. Το πρόγραμμα «Ψηφιακή Ευρώπη» χρηματοδοτεί τους Ευρωπαϊκούς Κόμβους Ψηφιακής Καινοτομίας (European Digital Innovation Hubs), αποστολή των οποίων είναι να βοηθούν οργανισμούς, συμπεριλαμβανομένων των μικρομεσαίων επιχειρήσεων, να δοκιμάζουν και να υιοθετούν ψηφιακές τεχνολογίες και να αναπτύσσουν σχετικές δεξιότητες. Ένα πανεπιστήμιο μπορεί να είναι εταίρος σε έναν τέτοιο κόμβο ή να παραπέμπει σε αυτόν τους φορείς του οικοσυστήματος. Μια ακόμη συνεισφορά είναι η εμπιστοσύνη. Η ψηφιακή γεωργία εγείρει ερωτήματα σχετικά με την ιδιοκτησία των δεδομένων, την ιδιωτικότητα, την αλγοριθμική μεροληψία και τη δίκαιη κατανομή της αξίας. Ένα πανεπιστήμιο μπορεί να προσφέρει ανεξάρτητη αξιολόγηση, δεοντολογικό έλεγχο και εμπειρογνωσία στη διακυβέρνηση δεδομένων που μεμονωμένες εταιρείες ή δημόσιοι φορείς ίσως δεν διαθέτουν, και να βοηθήσει τις κοινότητες να αναπτύξουν κοινούς κανόνες. Τέλος, τα πανεπιστήμια μπορούν να λειτουργούν ως υπόδειγμα καλής πρακτικής, μοιράζοντας όπου είναι δυνατόν ανοικτά δεδομένα, ανοικτούς εκπαιδευτικούς πόρους και ανοικτά εργαλεία, μειώνοντας το κόστος συμμετοχής για τους μικρότερους φορείς του οικοσυστήματος..

[Audio] Οι στρατηγικές δεξιοτήτων χρειάζονται χρηματοδότηση και δομή, και η Ευρωπαϊκή Ένωση προσφέρει διάφορα εργαλεία που μπορούν να συνδυαστούν. Το Erasmus+ στηρίζει τη μαθησιακή κινητικότητα και τη συνεργασία ανάμεσα στα εκπαιδευτικά ιδρύματα και τον κόσμο της εργασίας, συμπεριλαμβανομένων των εταιρικών σχημάτων ανάμεσα στην τριτοβάθμια εκπαίδευση, την επαγγελματική εκπαίδευση και τις επιχειρήσεις. Η πρωτοβουλία «Ευρωπαϊκά Πανεπιστήμια» ενθαρρύνει τη βαθύτερη και μακροπρόθεσμη διασυνοριακή συνεργασία μεταξύ πανεπιστημίων. Το «Ορίζοντας Ευρώπη» χρηματοδοτεί την έρευνα και την καινοτομία, και στο πλαίσιό του οι Δράσεις Marie Skłodowska-Curie στηρίζουν την κατάρτιση και την κινητικότητα των ερευνητών, μεταξύ άλλων μέσω διδακτορικών δικτύων και ανταλλαγών προσωπικού. Αυτές παρουσιάζουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον για το θέμα μας, επειδή ενθαρρύνουν τους ερευνητές να κινούνται ανάμεσα στον ακαδημαϊκό χώρο, τη βιομηχανία και άλλους τομείς. Αυτή η διατομεακή εμπειρία καλλιεργεί ακριβώς το είδος των δεξιοτήτων «γεφύρωσης» που χρειάζονται οι ψηφιακές αλυσίδες αξίας. Το πρόγραμμα «Ψηφιακή Ευρώπη» στηρίζει την ανάπτυξη προηγμένων ψηφιακών δεξιοτήτων και χρηματοδοτεί τους κόμβους ψηφιακής καινοτομίας που ανέφερα. Και η Κοινή Αγροτική Πολιτική, μέσω των στρατηγικών σχεδίων της, στηρίζει τις υπηρεσίες παροχής συμβουλών, την κατάρτιση και την ανταλλαγή γνώσης για τους αγρότες και τις αγροτικές επιχειρήσεις. Το πρακτικό συμπέρασμα είναι να σκεφτόμαστε με όρους συνδυασμών. Μια περιφερειακή πρωτοβουλία δεξιοτήτων θα μπορούσε να αξιοποιήσει το Erasmus+ για τον σχεδιασμό ενός προγράμματος σπουδών σε συνεργασία με τον κλάδο, το «Ορίζοντας Ευρώπη» για την παραγωγή νέας γνώσης και την κατάρτιση ερευνητών, πόρους της ΚΑΠ για την παροχή κατάρτισης στους αγρότες, και έναν κόμβο ψηφιακής καινοτομίας για να βοηθήσει τις εταιρείες να δοκιμάσουν εργαλεία. Κάθε εργαλείο έχει τους δικούς του κανόνες, αλλά μαζί μπορούν να καλύψουν ολόκληρη τη μαθησιακή διαδρομή..

[Audio] Τι εμποδίζει την πρόοδο και τι βοηθά; Τα εμπόδια είναι γνωστά. Πολλοί διαχειριστές εκμεταλλεύσεων δεν έχουν τυπική γεωργική εκπαίδευση, επομένως μπορεί να μην θεωρούν σχετική τη μάθηση στην τάξη. Το εργατικό δυναμικό γερνά. Η αγροτική συνδεσιμότητα μπορεί ακόμη να είναι άνιση. Η κατάρτιση κοστίζει χρήματα και, ακόμη περισσότερο, χρόνο, ιδίως τις περιόδους αιχμής. Τα εκπαιδευτικά υλικά μπορεί να μην υπάρχουν στην τοπική γλώσσα. Και πολλοί άνθρωποι έχουν έχει κακές εμπειρίες με τεχνολογίες που υπόσχονταν περισσότερα από όσα πρόσφεραν, με αποτέλεσμα η εμπιστοσύνη να είναι συχνά χαμηλή. Υπάρχουν επίσης κενά ένταξης. Τα στοιχεία της Eurostat δείχνουν ότι περίπου το 31,6% των διαχειριστών εκμεταλλεύσεων στην ΕΕ ήταν γυναίκες το 2020, ενώ το Συμβούλιο έχει επισημάνει ότι μόνο περίπου ένας στους πέντε ειδικούς ΤΠΕ είναι γυναίκα. Οι στρατηγικές δεξιοτήτων που αγνοούν αυτά τα κενά κινδυνεύουν να τα αναπαράγουν. Από την πλευρά των παραγόντων που διευκολύνουν, τα στοιχεία από την πράξη δείχνουν ένα σταθερό σύνολο συστατικών. Η μάθηση μεταξύ ομοτίμων, όπου οι αγρότες μαθαίνουν από άλλους αγρότες, λειτουργεί καλά. Οι έμπιστοι διαμεσολαβητές, όπως οι σύμβουλοι, οι συνεταιρισμοί και τα τοπικά πανεπιστήμια, βοηθούν να χτιστεί αυτοπεποίθηση. Οι άνθρωποι υιοθετούν δεξιότητες όταν βλέπουν ορατά, τοπικά οφέλη, όπως εξοικονόμηση χρόνου, χαμηλότερο κόστος εισροών ή καλύτερη πρόσβαση σε μια αγορά. Οι αρθρωτές προσφορές προσαρμόζονται στο εργασιακό ημερολόγιο. Και η αναγνώριση, μέσω πιστοποιητικών ή μικρο-πιστοποιητικών, δίνει στους ανθρώπους έναν λόγο να επενδύσουν στη μάθηση. Η αρχή σχεδιασμού είναι απλή: σύντομο, πρακτικό, τοπικό και αξιόπιστο..

[Audio] Πώς ξέρουμε αν μια πρωτοβουλία δεξιοτήτων λειτουργεί; Πολλά προγράμματα αναφέρουν μόνο τη συμμετοχή: πόσα άτομα παρακολούθησαν, πόσες ώρες παραδόθηκαν, πόσα πιστοποιητικά εκδόθηκαν. Αυτά τα στοιχεία είναι χρήσιμα, αλλά περιγράφουν δραστηριότητα, όχι αλλαγή. Ένα ισχυρότερο πλαίσιο αξιολόγησης διακρίνει τέσσερα επίπεδα. Το πρώτο είναι οι εισροές και τα παραδοτέα: συμμετέχοντες, ώρες, μαθήματα και πιστοποιήσεις. Το δεύτερο είναι τα αποτελέσματα: υιοθέτησαν πράγματι οι συμμετέχοντες εργαλεία ή άλλαξαν πρακτικές, και βελτιώθηκε η ποιότητα των αποφάσεών τους; Το τρίτο είναι ο αντίκτυπος: οι επιπτώσεις στην παραγωγικότητα, την αποδοτικότητα των πόρων, το εισόδημα, την περιβαλλοντική επίδοση και την ένταξη, κατά προτίμηση σε σύγκριση με μια αρχική γραμμή βάσης. Το τέταρτο είναι η αλλαγή στο οικοσύστημα: νέες συνεργασίες, νέες συμφωνίες κοινοχρησίας δεδομένων, νέες θέσεις εργασίας ή νεοφυείς επιχειρήσεις, και ισχυρότεροι δεσμοί ανάμεσα στην εκπαίδευση και τη βιομηχανία. Για να το μετρήσουμε αυτό, χρειάζεται να συλλέξουμε πληροφορίες αναφοράς πριν από την έναρξη του προγράμματος και να κάνουμε επαναληπτική παρακολούθηση έξι ή δώδεκα μήνες αργότερα, επειδή οι δεξιότητες συχνά χρειάζονται χρόνο για να φανεί η επίδρασή τους. Χρειάζεται επίσης διαφάνεια. Αν μια ενότητα δεν οδήγησε σε υιοθέτηση, αυτή είναι πολύτιμη πληροφορία και μπορεί να οδηγήσει σε επανασχεδιασμό. Αυτό ισχύει για κάθε χρηματοδοτούμενο έργο ή πρωτοβουλία, όπου η λογοδοσία απέναντι στους χρηματοδότες και τους συμμετέχοντες σημαίνει αναφορά αποτελεσμάτων που μπορούν να επαληθευτούν, συμπεριλαμβανομένων και των δύσκολων..

[Audio] Ας μετατρέψω τα στοιχεία σε συστάσεις για τους διάφορους φορείς. Τα ιδρύματα τριτοβάθμιας εκπαίδευσης πρέπει να σχεδιάζουν από κοινού προγράμματα σπουδών και σύντομα μαθήματα με αγρότες, συμβούλους, επιχειρήσεις και δημόσιους φορείς, να προσφέρουν ανοικτές αρθρωτές μορφές και να αναπτύξουν τρόπους αναγνώρισης της προηγούμενης μάθησης και της πρακτικής εμπειρίας. Οι υπηρεσίες παροχής συμβουλών και οι συνεταιρισμοί πρέπει να επενδύσουν στην εκπαίδευση των εκπαιδευτών, να οικοδομήσουν δίκτυα μάθησης μεταξύ ομοτίμων και να αντιμετωπίζουν την ψηφιακή επάρκεια ως βασική επαγγελματική δεξιότητα για κάθε σύμβουλο. Οι εταιρείες και οι πάροχοι τεχνολογίας πρέπει να βλέπουν την εκπαίδευση των χρηστών ως μέρος του σχεδιασμού του προϊόντος και όχι ως δευτερεύον ζήτημα. Πρέπει να αναπτύσσουν τα εργαλεία από κοινού με τους χρήστες, να παρέχουν σαφείς εξηγήσεις για τον τρόπο χρήσης των δεδομένων και να στηρίζουν τη δεδομενική παιδεία (data literacy) και τα δικαιώματα των αγροτών επί των δεδομένων, δεδομένου ότι η εμπιστοσύνη είναι εμπορικό αγαθό όσο και ηθική υποχρέωση. Οι δημόσιες αρχές πρέπει να χρηματοδοτούν τις δεξιότητες μέσα στα συστήματα γνώσης και καινοτομίας και στα στρατηγικά σχέδια της ΚΑΠ, να στηρίζουν την αναγνώριση των μικρο-πιστοποιητικών και να εργάζονται για τη συνδεσιμότητα, επειδή η κατάρτιση δεν μπορεί να είναι αποτελεσματική εκεί όπου δεν φτάνει το δίκτυο. Τέλος, οι ερευνητές και οι κοινοπραξίες έργων πρέπει να ενσωματώνουν εξαρχής στις προτάσεις τους την κατάρτιση, τις διατομεακές αποσπάσεις και τη μεταφορά γνώσης, με ρεαλιστικούς προϋπολογισμούς και δείκτες, και να δημοσιεύουν ανοικτά τα εκπαιδευτικά τους υλικά ώστε να μπορούν να τα επαναχρησιμοποιούν και άλλοι. Όλες αυτές οι συστάσεις δείχνουν προς την ίδια κατεύθυνση: οι δεξιότητες συν-παράγονται από το οικοσύστημα, επομένως και η ευθύνη γι' αυτές είναι κοινή..

[Audio] Ας συνοψίσουμε τα βασικά μηνύματα αυτής της ενότητας. Πρώτον, οι δεξιότητες είναι υποδομή για τις ψηφιακές αλυσίδες αξίας. Χωρίς αυτές, ακόμη και οι εξαιρετικές τεχνολογίες προσφέρουν λίγα, και η αξία που δημιουργούν καταλήγει σε όσους διαθέτουν ήδη τις ικανότητες. Δεύτερον, το σημείο εκκίνησης είναι χαμηλό και άνισο. Σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση μόνο περίπου το δέκα τοις εκατό των διαχειριστών εκμεταλλεύσεων διαθέτει πλήρη γεωργική εκπαίδευση, και οι διαφορές ανάμεσα στις χώρες είναι μεγάλες: η Ελλάδα και η Ρουμανία βρίσκονται κάτω από το ένα τοις εκατό, σε σύγκριση με περισσότερο από εξήντα τοις εκατό στις Κάτω Χώρες. Μια καλή στρατηγική ξεκινά με μια τοπική διάγνωση. Τρίτον, η ψηφιακή γεωργία χρειάζεται πέντε οικογένειες δεξιοτήτων: βασική ψηφιακή επάρκεια, δεξιότητες δεδομένων και τεχνικές δεξιότητες, αγρονομική γνώση και γνώση για τη βιωσιμότητα, δεξιότητες επιχειρηματικότητας και διακυβέρνησης, και ανθρώπινες δεξιότητες, όπως η συνεργασία και η κριτική σκέψη. Τέταρτον, οι άνθρωποι μαθαίνουν με τυπικούς, μη τυπικούς και άτυπους τρόπους, καθ' όλη τη διάρκεια της ζωής τους, και τα μικρο-πιστοποιητικά και τα συστήματα παροχής συμβουλών μπορούν να συνδέσουν αυτούς τους τρόπους. Πέμπτον, η τριτοβάθμια εκπαίδευση έχει τέσσερις συνεισφορές να προσφέρει: τη διδασκαλία, την έρευνα, την καινοτομία και τη μεταφορά γνώσης, καθώς και τη σύγκληση των οικοσυστημάτων και την παροχή διά βίου μάθησης. Και έκτον, οι δεξιότητες συν-παράγονται από ολόκληρο το οικοσύστημα: αγρότες, σύμβουλοι, εταιρείες, δημόσιοι φορείς και πανεπιστήμια κατέχουν ο καθένας ένα κομμάτι της λύσης, και ο καθένας εξαρτάται από τους υπόλοιπους..

[Audio] Για να κλείσουμε, θα ήθελα να σας καλέσω να σκεφτείτε πάνω σε τέσσερα ερωτήματα, είτε μόνοι σας είτε στο φόρουμ συζήτησης του σεμιναρίου. Πρώτον, ποιο χάσμα δεξιοτήτων περιορίζει περισσότερο τη δημιουργία αξίας στην αλυσίδα αξίας ή την περιφέρεια στην οποία εργάζεστε; Να είστε συγκεκριμένοι: πρόκειται για τη δεδομενική παιδεία (data literacy) των παραγωγών, την ψηφιακή επάρκεια των συμβούλων, την αγρονομική γνώση των developers τεχνολογίας ή κάτι άλλο; Δεύτερον, ποιος είναι ο έμπιστος διαμεσολαβητής στο οικοσύστημά σας, και διαθέτει αυτός ο φορέας τις δεξιότητες και τους πόρους για να παίξει αυτόν τον ρόλο; Τρίτον, τι θα μπορούσε να προσφέρει ένα πανεπιστήμιο ή κολέγιο κοντά σας μέσα στους επόμενους δώδεκα μήνες, για παράδειγμα ένα σύντομο μάθημα, ένα ζωντανό εργαστήριο (living lab), ένα φοιτητικό project ή μια διπλωματική εργασία με συν-επίβλεψη; Και τέταρτον, ποιο από τα ευρωπαϊκά εργαλεία που συζητήσαμε, το Erasmus+, ο «Ορίζων Ευρώπη», το πρόγραμμα «Ψηφιακή Ευρώπη» ή η Κοινή Αγροτική Πολιτική, θα μπορούσατε να συνδυάσετε για να στηρίξετε αυτή την προσφορά; Σας ενθαρρύνω να καταγράψετε σύντομες, συγκεκριμένες απαντήσεις, επειδή η άσκηση της ονομασίας φορέων, κενών και δράσεων είναι συχνά το πρώτο βήμα προς ένα χρηματοδοτούμενο έργο ή μια συνεργασία. Σας ευχαριστώ για την προσοχή σας και ανυπομονώ να συνεχίσουμε τη συζήτηση μαζί σας στο επόμενο μέρος της σειράς σεμιναρίων..

References. Eurostat, Statistics Explained: Farmers and the agricultural labour force – statistics (Farm Structure Survey 2020). ec.europa.eu/eurostat/statistics-explained/index.php/Farmers_and_the_agricultural_labour_force_-_statistics Eurostat, Statistics Explained: Glossary: Farmers training level (definitions of practical, basic and full agricultural training). ec.europa.eu/eurostat/statistics-explained/index.php/Glossary:Farmers_training_level European Parliament resolution (2023), document 52023IP0376, published in OJ C, 2024/2658. eur-lex.europa.eu/eli/C/2024/2658/oj Council of the EU (18 November 2022), Digital skills for the Digital Decade, doc. ST 14868/2022. data.consilium.europa.eu/doc/document/ST-14868-2022-INIT/en/pdf European Commission, Digital Education Action Plan: factsheet on digital skills (April 2023). education.ec.europa.eu/sites/default/files/2023-04/DEAP-Factsheet-skills-180423_en.pdf European Commission, Council adopts two recommendations on digital education and skills (Nov 2023). education.ec.europa.eu/news/european-council-adopts-two-recommendations-on-digital-education-and-skills Decision (EU) 2022/2481 establishing the Digital Decade Policy Programme 2030 (14 December 2022). Council Recommendation of 16 June 2022 on a European approach to micro-credentials for lifelong learning and employability. Regulation (EU) 2021/2115 (CAP Strategic Plans Regulation). Vuorikari, R., Kluzer, S., Punie, Y. (2022), DigComp 2.2: The Digital Competence Framework for Citizens. European Commission, Joint Research Centre..

[Audio] Σας ευχαριστώ!. thank you!. TALLHEDA has received funding from the European Union's Horizon Europe research and innovation programme under Grant Agreement No. 101136578. Funded by the European Union. Views and opinions expressed are however those of the author(s) only and do not necessarily reflect those of the European Union or the European Research Executive Agency (REA). Neither the European Union nor the granting authority can be held responsible for them..