Kontributi I Shqiptareve ne mbrojtjen e Hebrenjve

Published on
Scene 1 (0s)

Franceska Zhuka

K ontributi I Shqiptareve ne mbrojtjen e Hebrenjve

Scene 2 (7s)

Hebrenjte shpëtuan nga kushdo që i takoi , nga kushdo që ua hapi derën e trokitur , nga kushdo zyrtar shqiptar që ua preku letrat , nga çdo qeveritar që kishte listat e tyre , nga kushdo që nuk qëndroi indiferent ndaj tyre në atë periudhë të kobshme . Shqipëria ishte një arkë shpëtimi për hebrenjtë e përndjekur , ku një pjesë qëndruan aty deri sa mbaroi Lufta II Botërore e një pjesë kaloi matanë drejt vendeve të tjera . Kudo në Europën Juglindore , shqiptarët u përpoqën dhe i shpëtuan hebrenjtë që kishin pranë . Gjurmët e shpëtimit gjenden në qytetet e fshatrat e Mitrovicës , Prishtinës , Gjilanit , Deçanit , Pejës , Gjakovës , Shkodrës , Tiranës , Beratit , Krujës , Kavajës , Durrësit , Elbasanit , Librazhdit , Korçës , Dibrës , Burrelit , Fierit , Lushnjes , Vlorës , Delvinës , Përmetit , Gjinokastrës , etj . Hebrenjtë drejtoheshin drejt Shqipërisë e tokave shqiptare , sepse e dinin se aty si nga populli ashtu edhe nga qeveria nuk kishte përndjekje të tyre , nuk kishte kuota pranimi , nuk kishte përbuzje fetare apo kombëtare , nuk kishte genocid ndaj kombeve të tjerë . Ato e dinin se shqiptarët kishin besë , se i hapnin derën mikut dhe kujtdo qe ishte në nevojë , se qeveria e tyre dëshironte përparimin e vendit dhe të ekonomisë , dhe se hebrenjtë vendas jetonin si gjithë të tjerët .

https://www.youtube.com/watch?v=6FAuAafD4LI

https://www.youtube.com/watch?v=6FAuAafD4LI

https://www.youtube.com/watch?v=Z-B-_EXQ674

https://www.youtube.com/watch?v=Z-B-_EXQ674

Scene 3 (1m 16s)

Sipas regjistrimit të popullatës në vitin 1931, Shqipëria kishte 200 hebrenj . Sipas dokumentimeve , Kosova kishte para Luftës II Botërore rreth 600 hebrenj vendas , të cilët shpëtuan duke u zhvendosur në Shqipërinë Qendrore . Çeshtja e shpëtimit të tërë hebrenjve në Shqipëri është bërë tashmë mjaft e njohur dhe institucioni Yad Vashem në Jeruzalem deri më tani ka dokumentuar dhe njohur zyrtarisht 70 shqiptarë si " Fisnikë " të shpëtimit të hebrenjve gjatë holokaustit . Kjo njohje si brenda ambjentit shqiptar ashtu edhe në botë ka ardhur falë punës së vazhdueshme të historianëve , veprimtarëve të çeshtjes shqiptare e shoqatave qytetare , studiuesve , gazetarëve , politikanëve , miqve dhe dashamirësve të ndryshëm . Një dije e përbërë nga dy pjesë që plotësojnë njëra-tjetrën në lidhje me hebrenjtë e shpëtuar në Shqipëri vjen nga historianët Apostol Kotani dhe Shaban Sinani . Shaban Sinani ka hulumtuar në detin e dokumentave të arshivuara në Shqipëri dhe i ka përmbledhur ato në librin " Hebrenjtë në Shqipëri : prania dhe shpëtimi , 2009". Nga bashkimi i listave të hollësishme dhe emër për emër nga këto dy libra del se në Shqipëri u shpëtuan deri në fund të Luftës II Botërore të paktën 2741 hebrenj . Në këtë numër përfshihen vetëm hebrenjtë e këtyre dy listave që lanë gjurmë tek njerëzit dhe nëpër dokumenta . Në këtë numër nuk përfshihen hebrenjtë që hynë me pasaporta jo të vërteta apo me emra të tjerë , ato që hynë fshehtas , ato që mund të jenë në lista të tjera , si dhe ato që nuk dihen akoma . Nga libri i Apostol Kotanit , këtij numri i shtohen edhe 53 të tjerë me të dhëna të paplotësuara . Gjithashtu nga libri i Shaban Sinanit , këtij numri i shtohen edhe 370 anëtarë familjesh të paregjistruar si emra të veçantë , që bashkë me kryefamiljarët e tyre ( të regjistruar në dokumenta dhe në listën e madhe ) u tërhoqën nga Kosova drej Shqipërisë qëndrore më 1942. Si përfundim , numri i hebrenjve të shpëtuar në Shqipëri arrin të paktën 3164 vetë . Shqiptarët i shpëtuan hebrenjtë pa më të voglin interes , pa më të voglin kusht , pa më të voglin përfitim apo shpërblim , dhe gjithmonë duke ruajtur kujtimet e tyre . Këta hebrenj të shpëtuar janë ato që i mbijetuan holokaustit nëpërmjet ndihmës shqiptare , që u martuan , lindën e vazhduan rrjedhën e tyre të jetës në Shqipëri e vendet e tjera . Hebrenjtë që mbetën në Shqipëri pas mbarimit të Luftës II Botërore lanë gjurmë në fusha të ndryshme të jetës shqiptare dhe kujtohen me respekt . Per here te pare e te fundit ne vitin 1929 – 1931, u be regjistrimi i lire i hebrenjve ne Shqiperi , gje qe nuk ishte bere kurre me pare as ne Europe. Ata paten mudesine e dites se shtune pushim si dhe te faltoreve te tyre .

Scene 4 (2m 21s)

Perpjekjet e Mbreterise Shqiptare : Ne vitin 1933 – 1934 jane perpjekjet e Mbreterise Shqiptare me Keshilltarin e Mbretit Z. Mehmet Konica dhe Ambasadorin Amerikan Z. Herman Bernstein per sigurimin e Hebrenjve . Mbreteria Shqiptare dhe qeveria austiake ne vitin 1930 hoqen vizat ne baze te nje marrveshje dypaleshe . Kjo gje lehtesoi hebrenjte nga Austria te vinin ne Shqiperi . Kjo konvente eshte ende ne fuqi . Deri ne Shkurt 1939 kane qene bisedimet e fundit per te arritur marrveshje me qeverine Britanike per te mundesuar transferimin e hebrenjve sa ishin ne Palestine. Në vitin 1930 fotografi zyrtar i Oborrit Mbreteror ishte Izraelit ( Vaisman ). Ishin 15 Vaisman qe jane vendosur ne Shqiperi dhe jane te se njejtes familje te Presidentit te Izraelit Vaisman . Mjeku i Nenes Mbretereshe Geraldine ishte hebre ( Overnofski ). 7 ose 8 specialiste te Oborrit Mbreteror ishin hebrenj . Numri i hebrenjve te hyre ne Shqiperi nga 1931 – 1939 ishte 1200 me emra e dokumenta te rregullta , pa perfshire ketu ata qe ishin me dokumneta me emra te ndryshem . Historia e hebrenjve ne Shqiperi nga Shekulli i pare: Tre ardhje ka patur te hebrenjve ne Shqiperi . Hebrenjtë kanë ardhur në hapësirën Shqiptare kur kanë qenë në rrezik .

abstract

Scene 5 (3m 19s)

A pati ligje antihebraike ne Shqiperi ? Kjo eshte nje pyetje qe shtrohet , por qe pergjigja e kesaj pyetje eshte se qe nga viti 1933 te gjitha vendet Europiane hartuan ligje antihebraike . Te tilla hartoi edhe Italia, e cila madje I bente presion Shqiperise te hartonte ligje antihebraike , por qe kurre nuk u miratuan nga Mbreteria Shqiptare . Ne vitin 1943 Mbreti Zog pati bisedime me Qeverine Britanike qe pas perfundimit te luftes dhe vendosjes se paqes ne Shqiperi mund te vendoseshin 25.000 hebrenj . Kjo ishte para krijimit te shtetit të Izraelit . Shume vende jane perpjekur te demolizojne Kosoven si nje vend qe ka debuar hebrenjte dhe se 800 hebrenj i ka derguar ne kamper perqendrimi . Ne baze te fakteve 800 personat e derguar ishin Shqiptarë , Malazezë , Maqedonas dhe vetem 32 hebrenj , madje edhe per keta te 32 nuk ka te dhena qe te jene viktimizuar .