Scene 1 (0s)
IBPS पॅटन� - संपूण� भूगोल एकू ण - 200 प्रश्न १. भारताचे एकू ण क्षेत्रफळ �कती चौरस �कमी आहे? उत्तर: ३२,८७,२६३ चौ. �कमी. २. क्षेत्रफळाच्या दृष्टीने भारताचा जगात �कतवा क्रमांक लागतो? उत्तर: सातवा. ३. भारताची प्रमाणवेळ (IST) कोणत्या रेखावृत्तावरून �निश्चत के ली आहे? उत्तर: ८२.५ अंश पूव� (अलाहाबाद/�मझा�पूर जवळून). ४. भारताची द�क्षण-उत्तर लांबी �कती आहे? उत्तर: ३२१४ �कमी. ५. भारताची पूव�-पिश्चम रुंदी �कती आहे? उत्तर: २९३३ �कमी. ६. भारताला एकू ण �कती �कमी लांबीचा समुद्र�कनारा लाभला आहे? उत्तर: ७५१७ �कमी. ७. भारताचे सवा�त द�क्षणेकडील टोक कोणते आहे? उत्तर: इं�दरा पॉइंट (अंदमान �नकोबार). ८. भारत आ�ण चीन यांच्यातील सीमारेषेला काय म्हणतात? उत्तर: मॅकमोहन रेषा..
Scene 2 (32s)
९. भारत आ�ण पा�कस्तान यांच्यातील सीमारेषेला काय म्हणतात? उत्तर: रॅडिक्लफ रेषा. १०. कक� वृत्त (Tropic of Cancer) भारताच्या �कती राज्यांतून जाते? उत्तर: ८ राज्यांतून. ११. जगातील सवा�त उंच पव�त �शखर कोणते? उत्तर: माऊं ट एव्हरेस्ट (८८४८.८६ मीटर). १२. भारतातील सवा�त उंच �शखर कोणते (POK मधील)? उत्तर: K2 (गॉड�वन ऑिस्टन). १३. पूण�पणे भारतात िस्थत असलेले सवा�त उंच �शखर कोणते? उत्तर: कांचनगंगा (�सक्कीम). १४. जगातील सवा�त जुनी पव�तरांग कोणती? उत्तर: अरवली पव�त. १५. अरवली पव�तातील सवा�त उंच �शखर कोणते? उत्तर: गुरु�शखर (राजस्थान). १६. सातपुडा पव�तातील सवा�त उंच �शखर कोणते? उत्तर: धूपगड (मध्य प्रदेश). १७. द�क्षण भारतातील (द्वीपकल्पीय) सवा�त उंच �शखर कोणते? उत्तर: अनाईमुडी (के रळ). १८. 'भारताचे नंदनवन' म्हणून कोणते राज्य ओळखले जाते? उत्तर: जम्मू आ�ण काश्मीर..
Scene 3 (1m 6s)
१९. 'पाच नद्यांचा प्रदेश' असे कोणत्या राज्याला म्हणतात? उत्तर: पंजाब. २०. भारताच्या कोणत्या राज्याला सवा��धक समुद्र�कनारा लाभला आहे? उत्तर: गुजरात. २१. महाराष्ट्राला �कती �कमी लांबीचा समुद्र�कनारा लाभला आहे? उत्तर: ७२० �कमी. २२. गंगा नदीची एकू ण लांबी �कती आहे? उत्तर: २५२५ �कमी. २३. गंगा नदीचा उगम कोठे होतो? उत्तर: गंगोत्री (उत्तराखंड). २४. द�क्षण भारताची गंगा (वृद्ध गंगा) कोणत्या नदीला म्हणतात? उत्तर: गोदावरी. २५. नम�दा नदीचा उगम कोठे होतो? उत्तर: अमरकं टक (मध्य प्रदेश). २६. पिश्चमेकडे वाहणारी आ�ण अरबी समुद्राला �मळणारी सवा�त मोठी नदी कोणती? उत्तर: नम�दा. २७. भारतातील सवा�त लांब धरण (Dam) कोणते? उत्तर: �हराकु ड धरण (महानदी, ओ�डशा). २८. भारतातील सवा�त उंच धरण कोणते? उत्तर: �टहरी धरण (भागीरथी नदी, उत्तराखंड)..
Scene 4 (1m 40s)
२९. भाक्रा-नांगल प्रकल्प कोणत्या नदीवर आहे? उत्तर: सतलज नदी. ३०. सरदार सरोवर प्रकल्प कोणत्या नदीवर आहे? उत्तर: नम�दा नदी (गुजरात). ३१. महाराष्ट्रातील सवा�त लांब नदी कोणती? उत्तर: गोदावरी. ३२. 'कोयना' धरणाला महाराष्ट्राची काय म्हणतात? उत्तर: भाग्यलक्ष्मी. ३३. भारतातील सवा�त मोठा �त्रभुज प्रदेश कोणता? उत्तर: सुंदरबन (पिश्चम बंगाल). ३४. माजुली हे जगातील सवा�त मोठे नदीचे बेट कोणत्या नदीत आहे? उत्तर: ब्रह्मपुत्रा (आसाम). ३५. भारतातील सवा�त मोठे खाऱ्या पाण्याचे सरोवर कोणते? उत्तर: �चल्का सरोवर (ओ�डशा). ३६. भारतातील सवा�त मोठे गोड्या पाण्याचे सरोवर कोणते? उत्तर: वुलर सरोवर (जम्मू-काश्मीर). ३७. উল◌्कापातामुळे तयार झालेले 'लोणार सरोवर' कोणत्या िजल्ह्यात आहे? उत्तर: बुलढाणा (महाराष्ट्र). ३८. भारताचे 'मँचेस्टर' कोणत्या शहराला म्हणतात? उत्तर: अहमदाबाद..
Scene 5 (2m 12s)
३९. द�क्षण भारताचे 'मँचेस्टर' कोणत्या शहराला म्हणतात? उत्तर: कोईम्बतूर. ४०. भारताची '�स�लकॉन व्हॅली' कोणत्या शहराला म्हणतात? उत्तर: बेंगळुरू. ४१. 'अरबी समुद्राची राणी' कोणत्या शहराला म्हणतात? उत्तर: कोची (के रळ). ४२. 'गुलाबी शहर' (Pink City) म्हणून कोणते शहर ओळखले जाते? उत्तर: जयपूर. ४३. 'तलावांचे शहर' (City of Lakes) कोणाला म्हणतात? उत्तर: उदयपूर. ४४. भारताचे प्रवेशद्वार (Gateway of India) कोठे आहे? उत्तर: मुंबई. ४५. इं�डया गेट (India Gate) कोठे िस्थत आहे? उत्तर: नवी �दल्ली. ४६. भारताची राजधानी �दल्ली होण्यापूव� कोठे होती? उत्तर: कलकत्ता (कोलकाता). ४७. २०११ च्या जनगणनेनुसार, भारतातील सवा��धक साक्षर राज्य कोणते? उत्तर: के रळ. ४८. २०११ च्या जनगणनेनुसार, भारताची घनता (Density) �कती आहे? उत्तर: ३८२ व्यक्ती प्र�त चौ. �कमी..
Scene 6 (2m 46s)
४९. भारतातील सवा��धक लोकसंख्या असलेले राज्य कोणते? उत्तर: उत्तर प्रदेश. ५०. क्षेत्रफळाच्या दृष्टीने भारतातील सवा�त मोठे राज्य कोणते? उत्तर: राजस्थान. ५१. क्षेत्रफळाच्या दृष्टीने भारतातील सवा�त लहान राज्य कोणते? उत्तर: गोवा. ५२. काझीरंगा राष्ट्रीय उद्यान कशासाठी प्र�सद्ध आहे? उत्तर: एक�शंगी गेंडा (आसाम). ५३. '�गर' राष्ट्रीय उद्यान कशासाठी प्र�सद्ध आहे? उत्तर: आ�शयाई �संह (गुजरात). ५४. िजम कॉब�ट नॅशनल पाक� (भारतातील प�हले) कोणत्या राज्यात आहे? उत्तर: उत्तराखंड. ५५. के वलादेव घाना पक्षी अभयारण्य कोठे आहे? उत्तर: भरतपूर (राजस्थान). ५६. ताडोबा-अंधारी व्याघ्र प्रकल्प कोणत्या िजल्ह्यात आहे? उत्तर: चंद्रपूर (महाराष्ट्र). ५७. भारतातील 'व्याघ्र राज्य' (Tiger State) कोणाला म्हणतात? उत्तर: मध्य प्रदेश. ५८. भारतीय अवकाश संशोधन संस्था (ISRO) चे मुख्यालय कोठे आहे? उत्तर: बेंगळुरू..
Scene 7 (3m 19s)
५९. सतीश धवन स्पेस सेंटर कोठे आहे? उत्तर: श्रीह�रकोटा (आंध्र प्रदेश). ६०. सूय�मालेतील सवा�त मोठा ग्रह कोणता? उत्तर: गुरू (Jupiter). ६१. 'लाल ग्रह' (Red Planet) कोणाला म्हणतात? उत्तर: मंगळ. ६२. पृथ्वीच्या सवा�त जवळचा ग्रह कोणता? उत्तर: शुक्र. ६३. वातावरणातील कोणत्या थरात ओझोनचा थर आढळतो? उत्तर: िस्थतांबर (Stratosphere). ६४. भूकं प मोजण्यासाठी कोणते उपकरण वापरतात? उत्तर: सेस्मोग्राफ (Seismograph). ६५. भूकं पाची तीव्रता मोजण्याचे एकक कोणते? उत्तर: �रश्टर स्के ल. ६६. भारतातील सवा�त जास्त पाऊस पडणारे �ठकाण कोणते? उत्तर: मौ�सनराम (मेघालय). ६७. रेगुर मृदेला (Regur Soil) आणखी कोणत्या नावाने ओळखले जाते? उत्तर: काळी कापसाची मृदा. ६८. भारतात सवा��धक कॉफीचे उत्पादन कोणत्या राज्यात होते? उत्तर: कना�टक..
Scene 8 (3m 51s)
६९. 'मसाल्यांचे मळे' कोणत्या राज्याला म्हणतात? उत्तर: के रळ. ७०. भारतात सोन्याची खाण (हट्टी/कोलार) कोणत्या राज्यात आहे? उत्तर: कना�टक. ७१. भारताचे 'रूर' (Ruhr of India) कोणत्या पठाराला म्हणतात? उत्तर: छोटा नागपूर पठार (ख�नज संपत्तीमुळे). ७२. झा�रया (झारखंड) ही खाण कशासाठी प्र�सद्ध आहे? उत्तर: कोळसा. ७३. 'मुंबई हाय' कशासाठी प्र�सद्ध आहे? उत्तर: ख�नज तेल आ�ण नैस�ग�क वायू. ७४. भारतातील प�हली रेल्वे १८५३ मध्ये कोठे धावली? उत्तर: मुंबई ते ठाणे. ७५. भारतीय रेल्वेचे मुख्यालय कोठे आहे? उत्तर: नवी �दल्ली. ७६. कोकण रेल्वेची लांबी �कती आहे? उत्तर: ७४१ �कमी (महाराष्ट्रात - ३८२ �कमी). ७७. भारताचा राष्ट्रीय महामाग� क्रमांक ४४ (जुना NH-7) कोठू न कोठपय�त आहे? उत्तर: श्रीनगर ते कन्याकु मारी (सवा�त लांब). ७८. नाथुला �खंड कोणत्या राज्यात आहे? उत्तर: �सक्कीम..
Scene 9 (4m 26s)
७९. जोिजला �खंड कोठे आहे? उत्तर: लडाख. ८०. पालघाट �खंड कोणत्या दोन राज्यांना जोडते? उत्तर: के रळ आ�ण ता�मळनाडू. ८१. अंदमान आ�ण �नकोबार बेटांना कोणी वेगळे के ले आहे? उत्तर: १० �डग्री चॅनेल. ८२. लक्षद्वीप बेटे कोणत्या समुद्रात आहेत? उत्तर: अरबी समुद्र. ८३. भारतातील एकमेव जागृत ज्वालामुखी कोठे आहे? उत्तर: बॅरन बेट (अंदमान). ८४. दुग्ध उत्पादनातील क्रांतीला काय म्हणतात? उत्तर: धवल क्रांती (White Revolution). ८५. 'धवल क्रांतीचे जनक' कोणाला मानले जाते? उत्तर: डॉ. वग�स कु �रयन. ८६. ह�रत क्रांती (Green Revolution) कशाशी संबं�धत आहे? उत्तर: अन्नधान्य उत्पादन. ८७. भारताचे 'ह�रत क्रांतीचे जनक' कोण आहेत? उत्तर: एम. एस. स्वामीनाथन. ८८. रबी �पकांचा हंगाम कोणता असतो? उत्तर: �हवाळा (ऑक्टोबर-माच�)..
Scene 10 (4m 59s)
८९. खरीप �पकांचा हंगाम कोणता असतो? उत्तर: पावसाळा (जून-ऑक्टोबर). ९०. महाराष्ट्रातील सवा�त उंच �शखर कोणते? उत्तर: कळसूबाई (१६४६ मीटर). ९१. कळसूबाई �शखर कोणत्या िजल्ह्यात आहे? उत्तर: अहमदनगर (अकोले तालुका). ९२. महाराष्ट्राची राजधानी मुंबई आ�ण उपराजधानी कोणती? उत्तर: नागपूर. ९३. महाराष्ट्रातील िजल्ह्यांची एकू ण संख्या �कती आहे? उत्तर: ३६. ९४. महाराष्ट्रातील सवा�त जास्त क्षेत्रफळ असलेला िजल्हा कोणता? उत्तर: अहमदनगर. ९५. '�वदभा�चे नंदनवन' म्हणून कोणते थंड हवेचे �ठकाण ओळखले जाते? उत्तर: �चखलदरा (अमरावती). ९६. महाबळेश्वर हे थंड हवेचे �ठकाण कोणत्या िजल्ह्यात आहे? उत्तर: सातारा. ९७. महाराष्ट्रातील प�हली महानगरपा�लका कोणती? उत्तर: मुंबई. ९८. महाराष्ट्रात '�संहस्थ कुं भमेळा' कोठे भरतो? उत्तर: ना�शक (गोदावरी काठी)..
Scene 11 (5m 31s)
९९. पेंच राष्ट्रीय उद्यान कोणत्या िजल्ह्यात आहे? उत्तर: नागपूर. १००. नवेगाव बांध राष्ट्रीय उद्यान कोणत्या िजल्ह्यात आहे? उत्तर: गों�दया. १०१. जोगचा धबधबा (Jog Falls) कोणत्या नदीवर आहे? उत्तर: शरावती नदी (कना�टक). १०२. 'नागाजु�न सागर' हे धरण कोणत्या नदीवर बांधले आहे? उत्तर: कृ ष्णा नदी. १०३. कोणत्या नदीला '�बहारचे दु:खाश्रू' (Sorrow of Bihar) म्हणतात? उत्तर: कोसी नदी. १०४. कोणत्या नदीला 'बंगालचे दु:खाश्रू' (Sorrow of Bengal) म्हणतात? उत्तर: दामोदर नदी. १०५. भारतातील सवा�त लांब कालवा (Canal) कोणता? उत्तर: इं�दरा गांधी कालवा (राजस्थान). १०६. भारताची प्रमाणवेळ ग्रीन�वच वेळेच्या (GMT) �कती तास पुढे आहे? उत्तर: ५ तास ३० �म�नटे. १०७. भारतातील सवा�त खोल बंदर (Deepest Port) कोणते? उत्तर: �वशाखापट्टणम. १०८. 'कांदे-बटाटे' संशोधनासाठी प्र�सद्ध असलेले �ठकाण कोणते? उत्तर: राजगुरुनगर (पुणे)..
Scene 12 (6m 6s)
१०९. भारतातील प�हली अणुभट्टी 'अप्सरा' कोठे उभारण्यात आली? उत्तर: तुभ� (ट्रॉम्बे, मुंबई). ११०. भारतातील प�हला अणुऊजा� प्रकल्प कोठे सुरू झाला? उत्तर: तारापूर (महाराष्ट्र). १११. 'काझीरंगा' हे अभयारण्य कोणत्या राज्यासाठी प्र�सद्ध आहे? उत्तर: आसाम. ११२. भारताचे राष्ट्रीय फू ल कोणते? उत्तर: कमळ. ११३. 'सलाल प्रकल्प' (Salal Project) कोणत्या नदीवर आहे? उत्तर: �चनाब नदी (जम्मू-काश्मीर). ११४. भारतातील सवा�त जुनी तेल शुद्धीकरण �रफायनरी कोठे आहे? उत्तर: �दगबोई (आसाम). ११५. 'खेत्री' (राजस्थान) येथील खाणी कशासाठी प्र�सद्ध आहेत? उत्तर: तांबे (Copper). ११६. बॉक्साईट (Bauxite) हे कशाचे मुख्य धातुक आहे? उत्तर: ॲल्यु�म�नयम. ११७. भारतातील कोणत्या राज्याला 'साखरेचे कोठार' म्हणतात? उत्तर: उत्तर प्रदेश (आता महाराष्ट्रही अग्रेसर आहे, पण ऐ�तहा�सकदृष्ट्या उत्तर प्रदेश). ११८. जगातील साखरेचे कोठार कोणत्या देशाला म्हणतात? उत्तर: क्यूबा (�कं वा ब्राझील - उत्पादनात)..
Scene 13 (6m 41s)
११९. भारतातील सवा�त कमी लोकसंख्येचे राज्य कोणते? उत्तर: �सक्कीम. १२०. २०११ च्या जनगणनेनुसार सवा��धक लोकसंख्येची घनता असलेले राज्य कोणते? उत्तर: �बहार. १२१. २०११ च्या जनगणनेनुसार सवा�त कमी लोकसंख्येची घनता असलेले राज्य कोणते? उत्तर: अरुणाचल प्रदेश. १२२. भारतात सवा��धक �लंग गुणोत्तर (Sex Ratio) कोणत्या राज्यात आहे? उत्तर: के रळ. १२३. 'गारो, खासी आ�ण जैं�तया' या टेकड्या कोणत्या राज्यात आहेत? उत्तर: मेघालय. १२४. �नल�गरी पव�तातील मूळ र�हवासी जमात कोणती? उत्तर: तोडा. १२५. अंदमान �नकोबार मधील प्र�सद्ध आ�दवासी जमात कोणती? उत्तर: जारवा आ�ण सेंटीनेलीज. १२६. सुवण� चतुष्कोन योजना (Golden Quadrilateral) कशाशी संबं�धत आहे? उत्तर: रस्ते �वकास (महामाग�). १२७. भारतातील सवा�त मोठे कं टेनर बंदर कोणते? उत्तर: जवाहरलाल नेहरू पोट� ट्रस्ट (JNPT/न्हावा शेवा). १२८. कांडला बंदर (दीनदयाळ पोट�) कोणत्या राज्यात आहे? उत्तर: गुजरात..
Scene 14 (7m 17s)
१२९. भारतातील प�हले �वमानतळ (Juhu Aerodrome) कोठे सुरू झाले? उत्तर: मुंबई (१९२८). १३०. वातावरणातील कोणता थर रे�डओ लहरी पराव�त�त करतो? उत्तर: आयनांबर (Ionosphere). १३१. पृथ्वीला स्वतःभोवती एक फे री पूण� करण्यास �कती वेळ लागतो? उत्तर: २३ तास ५६ �म�नटे ४ सेकं द. १३२. �दवस आ�ण रात्र कशामुळे होतात? उत्तर: पृथ्वीच्या प�रवलनामुळे (Rotation). १३३. ऋतू बदल (Seasons) कशामुळे होतात? उत्तर: पृथ्वीच्या प�रभ्रमणामुळे (Revolution). १३४. २१ जून रोजी सूय� �करणे कोणत्या वृत्तावर लंबरूप पडतात? उत्तर: कक� वृत्त. १३५. जगातील सवा�त मोठा महासागर कोणता? उत्तर: पॅ�स�फक महासागर. १३६. जगातील सवा�त खोल गता� (Trench) कोणती? उत्तर: म�रयाना गता� (पॅ�स�फक महासागर). १३७. सुएझ कालवा कोणत्या दोन सागरांना जोडतो? उत्तर: तांबडा समुद्र आ�ण भूमध्य समुद्र. १३८. पनामा कालवा कोणत्या दोन महासागरांना जोडतो? उत्तर: अटलां�टक आ�ण पॅ�स�फक..
Scene 15 (7m 52s)
१३९. 'जगाचे छप्पर' (Roof of the World) कोणाला म्हणतात? उत्तर: पा�मरचे पठार. १४०. उगवत्या सूया�चा देश कोणाला म्हणतात? उत्तर: जपान. १४१. मध्यरात्रीच्या सूया�चा देश (Land of Midnight Sun) कोणाला म्हणतात? उत्तर: नॉव�. १४२. जगातील सवा�त लांब नदी कोणती? उत्तर: नाईल नदी (इिजप्त). १४३. पाण्याने व्यापलेल्या क्षेत्रफळानुसार जगातील सवा�त मोठी नदी कोणती? उत्तर: ॲमेझॉन. १४४. महाराष्ट्रातील कोणत्या िजल्ह्याला सवा�त जास्त समुद्र�कनारा लाभला आहे? उत्तर: रत्ना�गरी. १४५. महाराष्ट्राची 'पय�टन राजधानी' कोणती? उत्तर: छत्रपती संभाजीनगर (औरंगाबाद). १४६. महाराष्ट्राचे 'मँचेस्टर' कोणत्या शहराला म्हणतात? उत्तर: इचलकरंजी. १४७. भारताची 'वाईन कॅ �पटल' (Wine Capital) कोणाला म्हणतात? उत्तर: ना�शक. १४८. महाराष्ट्रातील हळदीसाठी प्र�सद्ध िजल्हा कोणता? उत्तर: सांगली..
Scene 16 (8m 23s)
१४९. के ळी उत्पादनासाठी प्र�सद्ध िजल्हा कोणता? उत्तर: जळगाव. १५०. संत्री उत्पादनासाठी प्र�सद्ध शहर कोणते? उत्तर: नागपूर. १५१. महाराष्ट्रातील साक्षरतेत सवा�त अग्रेसर िजल्हा कोणता? उत्तर: मुंबई उपनगर. १५२. तोरणमाळ हे थंड हवेचे �ठकाण कोणत्या िजल्ह्यात आहे? उत्तर: नंदुरबार. १५३. आंबोली हे सवा��धक पावसाचे �ठकाण कोणत्या िजल्ह्यात आहे? उत्तर: �संधुदुग�. १५४. माथेरान हे थंड हवेचे �ठकाण कोणत्या िजल्ह्यात आहे? उत्तर: रायगड. १५५. महाराष्ट्रातील प�हला साक्षर िजल्हा कोणता? उत्तर: �संधुदुग�. १५६. जायकवाडी धरण (नाथसागर) कोणत्या नदीवर आहे? उत्तर: गोदावरी. १५७. उजनी धरण कोणत्या नदीवर आहे? उत्तर: भीमा नदी (सोलापूर). १५८. भंडारा िजल्ह्यात कोणती प्र�सद्ध टेकडी आहे? उत्तर: दरेकसा टेकड्या..
Scene 17 (8m 54s)
१५९. गरम पाण्याचे झरे असलेले 'वज्रेश्वरी' कोणत्या िजल्ह्यात आहे? उत्तर: ठाणे. १६०. महाराष्ट्रातील 'काळा खिजना' (Black Gold) कशाला म्हणतात? उत्तर: कोळसा. १६१. ए�लफं टा लेणी (घारापुरी) कोणत्या िजल्ह्यात आहेत? उत्तर: रायगड. १६२. कोकण �कनारपट्टीच्या समुद्राला लागून असलेल्या भागाला काय म्हणतात? उत्तर: खलाटी. १६३. सह्याद्री पव�ताला दुसऱ्या कोणत्या नावाने ओळखले जाते? उत्तर: पिश्चम घाट. १६४. पिश्चम घाटातील महत्त्वाची �खंड जी मुंबई-पुणे जोडते? उत्तर: बोरघाट. १६५. मुंबई-ना�शक महामागा�वर कोणता घाट लागतो? उत्तर: कसारा घाट (थळघाट). १६६. सातपुडा पव�तातील महाराष्ट्रातील सवा�त उंच �शखर कोणते? उत्तर: अस्तंभा (नंदुरबार). १६७. 'परळी वैजनाथ' हे ज्यो�त�ल�ग कोणत्या िजल्ह्यात आहे? उत्तर: बीड. १६८. 'औंढा नागनाथ' हे ज्यो�त�ल�ग कोणत्या िजल्ह्यात आहे? उत्तर: �हंगोली..
Scene 18 (9m 26s)
१६९. भीमाशंकर अभयारण्य कशासाठी प्र�सद्ध आहे? उत्तर: शेकरू (मोठी खार - महाराष्ट्राचा राज्यप्राणी). १७०. मयुरेश्वर अभयारण्य (सुपे) कशासाठी प्र�सद्ध आहे? उत्तर: �चंकारा (मोर). १७१. महाराष्ट्रात चलनी नोटांचा कारखाना (Security Press) कोठे आहे? उत्तर: ना�शक. १७२. कु डलकु लम अणुऊजा� प्रकल्प कोणत्या राज्यात आहे? उत्तर: ता�मळनाडू. १७३. भारताने अंटािक्ट�का खंडावर उभारलेले प�हले संशोधन कें द्र कोणते? उत्तर: द�क्षण गंगोत्री. १७४. भारताचे सध्याचे अंटािक्ट�कावरील काय�रत संशोधन कें द्र कोणते? उत्तर: मैत्री आ�ण भारती. १७५. 'रेशीम उत्पादनात' भारतातील अग्रेसर राज्य कोणते? उत्तर: कना�टक. १७६. के शर (Saffron) उत्पादन करणारे एकमेव राज्य/कें द्रशा�सत प्रदेश कोणता? उत्तर: जम्मू आ�ण काश्मीर. १७७. भारतातील कोणत्या राज्यात जंगलांचे प्रमाण सवा�त जास्त आहे? उत्तर: मध्य प्रदेश (क्षेत्रफळानुसार). १७८. टक्के वारीनुसार सवा��धक वने (Forest) असलेले राज्य कोणते? उत्तर: �मझोराम..
Scene 19 (10m 2s)
१७९. कोणता ग्रह 'पहाटेचा तारा' �कं वा 'सायंतारा' म्हणून ओळखला जातो? उत्तर: शुक्र. १८०. कोणत्या ग्रहाला कडी (Rings) आहेत? उत्तर: श�न. १८१. चंद्रप्रकाशाला पृथ्वीवर येण्यासाठी �कती वेळ लागतो? उत्तर: १.३ सेकं द (अंदाजे). १८२. सूय�प्रकाशाला पृथ्वीवर येण्यासाठी �कती वेळ लागतो? उत्तर: ८ �म�नटे २० सेकं द. १८३. ओझोनचा थर कोणत्या हानीकारक �करणांपासून संरक्षण करतो? उत्तर: अ�तनील �करणे (Ultraviolet Rays). १८४. वातावरणात सवा�त जास्त प्रमाण कोणत्या वायूचे आहे? उत्तर: नायट्रोजन (७८%). १८५. वातावरणात ऑिक्सजनचे प्रमाण �कती टक्के आहे? उत्तर: २१% (अंदाजे). १८६. मान्सून पूव� पडणाऱ्या पावसाच्या सरींना महाराष्ट्रात काय म्हणतात? उत्तर: अम्रसरी. १८७. कना�टकात मान्सून पूव� पावसाला काय म्हणतात? उत्तर: चेरी ब्लॉसम (Cherry Blossom). १८८. भारतात सवा�त शेवटी सूय�दय कोठे होतो? उत्तर: गुजरात..
Scene 20 (10m 35s)
१८९. भारतात सवा�त आधी सूय�दय कोठे होतो? उत्तर: अरुणाचल प्रदेश (डोंग व्हॅली). १९०. कच्छचे रण (Runn of Kutch) कशासाठी प्र�सद्ध आहे? उत्तर: जंगली गाढवे. १९१. 'प्रोजेक्ट टायगर' कोणत्या वष� सुरू झाला? उत्तर: १९७३. १९२. '�चपको आंदोलन' कशाशी संबं�धत होते? उत्तर: वृक्ष तोड थांबवणे (सुंदरलाल बहुगुणा). १९३. नम�दा बचाव आंदोलनाचे नेतृत्व कोणी के ले? उत्तर: मेधा पाटकर. १९४. महाराष्ट्राची भाग्यरेषा कोणत्या नदीला म्हटले जाते? उत्तर: कोयना नदी. १९५. गोदावरी नदीला महाराष्ट्रात काय म्हणतात? उत्तर: महाराष्ट्राची गंगा. १९६. प्राण�हता नदी कोणत्या दोन नद्यांचा संगम आहे? उत्तर: वधा� आ�ण पैनगंगा. १९७. कृ ष्णा आ�ण वेण्णा नदीचा संगम कोठे होतो? उत्तर: माहुली (सातारा). १९८. मुळा आ�ण मुठा नद्यांचा संगम कोणत्या शहरात होतो? उत्तर: पुणे..
Scene 21 (11m 9s)
१९९. महाराष्ट्रातील कोणत्या धरणाच्या जलाशयाला '�शवाजी सागर' म्हणतात? उत्तर: कोयना धरण. २००. मोडक सागर धरण कोणत्या शहराला पाणीपुरवठा करते? उत्तर: मुंबई. संकलन - जाधव सर.