DANTE ALIGERI-KOMEDIA HYNORE

Published on
Scene 1 (0s)

DANTE ALIGERI-KOMEDIA HYNORE

PUNOI:Alban Spanjoli,Aurel Leka

Scene 2 (8s)

DANTE ALIGERI

Dante ishte poeti i fundit i Mesjetës dhe njëkohësisht poeti i parë i Kohes së Re. Vepra e tij kishte një karakter kontradiktor . Atdheu i tij ishte Italia, vendi më i përparuar i Europës mesjetare , ku më parë u zhvillua kapitalizmi , qendër e lulëzim tregtie , ku zotërimet feudale u zëvendësuan me qytete të pavarura , nga komunat republikane të cilat njihnin ose pushtetin e Papës ose pushtetin e perandorit gjerman . Ishin vite të zjarrta ku armiqësia midis komunave sillte luftra të përgjakshme . Përhapej etja për fitime . Tek të gjithë ndihej nevoja e bashkimit në një shtet të vetëm . Copëtimi i trashgueshem nga feudalizmi ishte nje pengese e madhe e zhvillimit te kapitalizmit . Problemi ishte se si duhej bashkuar vendi nen sundimin e Papes dhe Perandorit .

Jeta e Dantes

Scene 3 (46s)

DANTE ALIGERI

Ne kete pike njerezit u ndane ne dy parti : ne guelfë dhe gibelinë . Lufta midis ketyre dy partive qe shume e eger ne qytetin e Firences , ne qytetet ku zhvillohej me shume tregtia , artizanati e kultura . Me 1289 Firence u be guelfe dhe qyteti me i fuqishem i Toskanes , prap paqja nuk u vendos sepse vertet gibelinet u munden por shume ide te tyre iu nguliten njerezve ne koke . Guelifet u ndane ne te bardhe e ne te zi dmth ne perkrahes dhe kundershtare te “ Rregullave te drejtesise ”, qe u aprovuan me 1293 e qe perjashtonin nga pushteti fisniket . Me 1301 te bardhet perzune ne mergim te zinjte . Nuk kaloi shume kohe dhe me ndihmen e princit Karl Valua dhe Papa Bonafavit te 8 ia doli qellimit qe Firence te binte ne dore te te zinjeve . Dhe per te bardhet filluan persekutimet dhe mergimi i gjate . Ne kete atmosfere lindi dhe u rrit Dante Aligeri me 1265. Per femijerine dhe rinine e tij nuk dihen detaje …

Virgjili Dulles, i ate dhe lana

Scene 4 (1m 35s)

ANALIZA E VPERES KOMEDIA HYNORE

STRUKTURA Kjo veper u shkrua per 8 vjet . Kjo eshte nje poeme e madhe e shkruajtur e gjitha ne tercina * strofa 3 vargeshe * dhe e ndare ne tre pjese : Ferri , Purgatori dhe Parajsa . Secila prej te trejave ka nga 33 kenge + nje kenge qe e ka si hyrje ne fillim te ferrit , gjithesej ka 100 kenge . Keto kenge permbajne 14.233 vargje njembedhjete rrokeshe.Vargu I pare rimon me vargun e trete dhe vargu I dyte rimon me vargun e pare dhe te trete.Keshtu nepermjet rimes cdo strofe lidhet me strofen qe e pason .

Scene 5 (2m 7s)

ANALIZA E VPERES KOMEDIA HYNORE

Vepra paraqet një alegori epike trekëndëshe të shpirtit njerëzor dhe një monument ku Dantja ngriti , me fantazinë e tij të mrekullueshme , mbretërinë e botës së përtejme . Me fjalë të tjera është një përshkrim i udhëtimit fantastik të autorit nëpër tri mbretëritë e përjetshme : Ferr , Purgator dhe Parajsë . Gjatë këtij udhëtimi imagjinar , që zgjati vetëm 7 ditë -- nga 18 deri në 25 prill 1300 (java deri në ditën e Pashkëve )-- autori provoi të përshkruajë gjendjen e shpirtit të njeriut pas vdekjes .

Scene 6 (2m 33s)

ANALIZA E VPERES KOMEDIA HYNORE

Komedia hynore eshte vepra e rendeshime e Dante Aligerit eshte nje nga kryeveprat e letersise boterore.Poeti e quan komedi per dy arsye se pari se mbaron me fund te lumtur dhe se dyti me prej stilit te vepres . Poema Komedia Hynore eshte ne motivin e saj fillesat historia e nje mekatrari qe ktheht te Zoti i tij,nje subjeti ky i zakonshem per Kohen kur jetoji Dante.Njeiu pasi njeh mekatet e tij pastrohet me ane te pendimeve dhe arrin persosmerin morale.

Scene 7 (2m 59s)

ANALIZA E VPERES KOMEDIA HYNORE

Historia e kthimit te shpititit tek zoti vjen perms nje udhetimi algorikte Dantes ne mbreterine e mekatit,Ferrit te pendeses , e te pastrimit . Purgatoirt te lumturise se perhershme edhe Parajses . Danten e udheheq Virgjili ne Ferr dhe ne Purgator ndersa ne parajse ai udhehiqt nga beatricja.Ne komedi ferri eshte I ndare ne nente rrathe dhe cdo rrathe eshte I ndare ne lugje ne fund te tij qendron Luciferi e cilaka vene ne gojen e saj JUDEN, BRUTIN E KASIN

Scene 8 (3m 25s)

ANALIZA E VPERES KOMEDIA HYNORE

Dante ishte poet i fundit i mesjetes dhe poet i pare i kohes se re. Ai nga njera ane e shikon shpetimin e njeriut te Perendia . Por nga ana tjeter ka besim te thelle ne forcen krijuese e gjalleruese te mendjes njerezore . Nga njera ane feja ate e meson te nenshtrohet e te meshirohet e nga ana tjeter eshte nje rebel i panenshtruar , nje kritikues i pameshirshem , qe deshiron te mbroje te miren dhe te luftoje te keqen per nje jete me te mire., te drejte dhe te lumtur . Danten e quajten “Poet me tendenciozitet te theksuar ” e Komedine e quajten “ Gazete fjorentine ” kjo sepse Dante tregoi “ gjithe thellesine shpirterore te kohes se vet”.

Scene 9 (4m 0s)

ANALIZA E VPERES KOMEDIA HYNORE

Ai kishte nje pasion te thelle politik , nje patriotizem te flakte , nje zemer mbushur plot dhimbje per atdheun e coptuar , prandaj i dedikoi dhe keto vargje : “ Orzeze Italie , mbytë ne lote e vaje / ani e pa pilot neper stuhi / jo zonje provincesh sje , po kuplerajë ” Shpirti i poetit vlon nga urrejtja kunder tiranise “se toke e Italise eshte mbulue unji me tirane ”. I ngrihet kunder feudaleve :

Ferri purgatori

Scene 10 (4m 24s)

ANALIZA E VPERES KOMEDIA HYNORE

Ne gjysmen e jetes se tij rreth 35 vjec ne vitin 1300, ai humbi ne nje pyll te erret dhe ju shfaq hija e Virgjilit , derguar prej qiellit nga Beatriçja , e shpetoi duke kaluar ne nje shteg ku skalonte kemba e njeriut te gjalle . Te dy poetet Dante dhe Virgjili zbresin nen dhe , pra ne Ferr ku ka 9 rrathe dhe aty denohen mekataret . Fajet ne ferr , Dante i ndan sipas teorise se Aristotelit , ku njeriu mekaton nga shfrenimi ( grykesia , koprracia , etj ) dhe ketu poeti denimet i jep me te lehta , sepse jane veprime qe ne vetvete , te bera me mase nuk jane te demshme . Nga shpirtligesia ( dhuna , tradhetia ) ketu denimet jane me te renda sepse jane ne vetvete demprurese . Secili mekatar peson ne ferr ate qe ben ne jete . Ne fund te ferrit ishte akulli i perjetshem ku ishin mekataret me te medhenj – tradhtaret .

Para Purgatori purgatori: PuRdÅTOR-y

rat etet

Scene 11 (5m 9s)

ANALIZA E VPERES KOMEDIA HYNORE

Me pas dy poetet i ngjiten malit te Purgatorit . Ketu Dante i ndan fajet sipas teorise se Plutonit , ku njeriu mekaton nga crregullimet e dashurise . Dmth : kur dashuron dicka qe sduhet ( kur njeriu do me shume vetveten , smira , kur njeri i do tjetrit te keqen , kur njeriu do te hakmerret ), kur dashuron pa pasion te mire ( plogeshtia ), kur dashuron me pasion te tepruar ( koprracia , grykesia , kur njeriu do te kenaqe me shume sec duhet gojen e vet, epshet dashurore ). Te gjitha keto vese ndeshkohen ne Purgator nga 7 rrathe derisa arrihet ne parajsen tokesore . Ketu shpirtrat e te penduarve pastrohen permes vuajtjesh per te merituar pastaj lumturine e Parajses .

Veprate Dante Aligerit • Jeta e Re (1292-12%) vepra e pare e tij • Rima vällimi i dytö poetik • Mbi gjuhén vulgare (1303-1304) • Gostia (1304-1307 vepér e paperfunduar)

Scene 12 (5m 50s)

ANALIZA E VPERES KOMEDIA HYNORE

Pas Purgatorit , vjen bashke me Beatriçen ne 9 qiej dantesk ku sundon drita e perjetshme . Qielli i pare eshte “ Qielli i Henes ” ku ishin shpirtrat qe ndonjehere kishin lene ne harrese kushtet fetare . “ Qielli i Merkurit ” ku ishin ata qe kishin bere ne toke pune te lavderueshme . “ Qielli i Veneres ” ishte qielli i shpirtrave dashurues . “ Qielli i Diellit ” ku ishin te diturit e Kishes . “ Qielli i Martit ” ishin luftetaret qe vdiqen per mbrojtjen e fese . “ Qielli i Jovit ” ku jane princat e urte e te drejte . “ Qielli i Saturnit ” qielli i shpitrave sodites . “ Qielli i yjeve ” ku ishin triumfuesi dhe ne fund “ Qielli i pari levizes ” qe rrethon Perendine i cili rri mbi Empirin e palevizshem , qe ka formen e nje trendafili te bardhe . Mbas kesaj kenge triumfale , e kesaj lirike te larte , ku permes drites dhe harmonise , eshte paraqitur synimi , endrra e njeriut per nje lumturi tokesore , e ketu udhetimi ka marre fund.