Scene 1 (0s)
1 Lý thuyết về thị trường phái sinh Thị trường tài chính phái sinh (derivatives market) là bộ phận của thị trường tài chính, nơi diễn ra các giao dịch đối với những công cụ tài chính có giá trị phụ thuộc vào biến động của tài sản cơ sở, bao gồm chỉ số chứng khoán, cổ phiếu, hàng hóa, lãi suất hoặc tỷ giá. Sự hình thành và phát triển của thị trường phái sinh góp phần hoàn thiện cấu trúc thị trường tài chính, nâng cao khả năng phân tán và quản trị rủi ro cho các chủ thể tham gia. Tại Việt Nam, thị trường chứng khoán phái sinh chính thức đi vào hoạt động từ năm 2017 dưới sự quản lý của Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội (HNX). Sản phẩm chủ yếu hiện nay là hợp đồng tương lai (futures) trên chỉ số VN30, đóng vai trò trung tâm trong việc phòng ngừa rủi ro và gia tăng tính ổn định cho thị trường chứng khoán cơ sở. 1.1.1. Mục tiêu nghiên cứu của chủ đề Mục tiêu của đề tài là phân tích và làm rõ cách thức sử dụng hợp đồng tương lai chỉ số VN30 như một công cụ phòng ngừa rủi ro (hedging) cho danh mục cổ phiếu. Nội dung tập trung vào hai chiến lược hedging cơ bản là long hedging và short hedging, qua đó giúp nhà đầu tư hạn chế tác động bất lợi từ biến động thị trường mà không cần thực hiện bán tài sản cơ sở, đồng thời duy trì chiến lược đầu tư trung và dài hạn. 1.1.2. Tầm quan trọng của việc phòng ngừa rủi ro bằng công cụ phái sinh Trong bối cảnh thị trường chứng khoán Việt Nam thường xuyên biến động mạnh, việc áp dụng các chiến lược phòng ngừa rủi ro trở nên đặc biệt cần thiết. Chẳng hạn, chỉ số VN30 ghi nhận mức giảm 0,52% vào ngày 29/12/2025, phản ánh rủi ro hệ thống có thể ảnh hưởng đồng thời đến nhiều cổ phiếu trong danh mục. Việc sử dụng hợp đồng tương lai VN30 giúp nhà đầu tư bảo vệ giá trị danh mục trước những cú sốc ngắn hạn của thị trường, đồng thời nâng cao hiệu quả quản trị rủi ro tổng thể. 1.2. Khái niệm cơ bản về Hedging 1.2.1. Khái niệm hedging Hedging là chiến lược quản trị rủi ro thông qua việc sử dụng các công cụ tài chính phái sinh nhằm bù đắp tổn thất tiềm ẩn phát sinh từ biến động bất lợi của giá tài sản cơ sở. Cần lưu ý rằng hedging không loại bỏ hoàn toàn rủi ro, mà chuyển đổi rủi ro thị trường thành rủi ro cơ sở (basis risk), phát sinh do sự chênh lệch giữa giá tài sản cơ sở.
Scene 2 (1m 5s)
2 và giá công cụ phái sinh. Trong lĩnh vực chứng khoán, hedging thường được áp dụng để bảo vệ danh mục cổ phiếu trước rủi ro hệ thống khi thị trường chung suy giảm. 1.2.2. Hợp đồng tương lai chỉ số VN30 Hợp đồng tương lai chỉ số VN30 là thỏa thuận pháp lý giữa các bên về việc mua hoặc bán chỉ số VN30 tại một mức giá xác định, với thời điểm thực hiện trong tương lai. Giá trị danh nghĩa của mỗi hợp đồng được xác định bằng chỉ số VN30 nhân với hệ số 100.000 đồng Việt Nam. Ví dụ, khi chỉ số VN30 đạt mức 1.966 điểm, giá trị danh nghĩa của một hợp đồng tương lai tương đương khoảng 196,6 triệu đồng. Đặc điểm nổi bật của hợp đồng tương lai VN30 là cơ chế ký quỹ và thanh toán hàng ngày theo phương thức đánh giá lại theo giá thị trường (mark-to-market). Nhà đầu tư chỉ cần nộp một khoản ký quỹ ban đầu, thường dao động trong khoảng 10–15% giá trị hợp đồng, nhưng vẫn có thể tham gia giao dịch với giá trị danh nghĩa lớn. 1.2.3. Chỉ số VN30 Chỉ số VN30 là chỉ số đại diện cho 30 cổ phiếu có quy mô vốn hóa lớn và tính thanh khoản cao nhất trên Sở Giao dịch Chứng khoán Thành phố Hồ Chí Minh (HOSE). Nhóm cổ phiếu này chiếm khoảng 80% tổng giá trị vốn hóa toàn thị trường, do đó phản ánh tương đối sát diễn biến chung của thị trường chứng khoán Việt Nam. Các cổ phiếu được lựa chọn vào rổ chỉ số VN30 phải đáp ứng những tiêu chí nghiêm ngặt như thời gian niêm yết tối thiểu sáu tháng, tuân thủ đầy đủ các quy định về công bố thông tin và có thanh khoản cao. Tại thời điểm ngày 29/12/2025, chỉ số VN30 dao động quanh mức 1.966 điểm, trong khi hợp đồng tương lai VN30 kỳ hạn tháng 12/2025 (VN30F2512) được giao dịch ở mức xấp xỉ 1.899 điểm..