AP7_Q3_SLM1_v2_Final_SDO-City-of-San-Fernando

Published on
Scene 1 (0s)

Araling

Panlipunan

Ikatlong Markahan – Modyul 1: Unang Yugto ng Imperyalismo

at Kolonyalismo sa Timog

at Kanlurang Asya

(Ika-16 hanggang Ika-17 Siglo)

7

Scene 2 (16s)

Araling Panlipunan – Ikapitong Baitang Alternative Delivery Mode Ikatlong Markahan – Modyul 1: Unang Yugto ng Imperyalismo at Kolonyalismo sa Timog at Kanlurang Asya (Ika-16 hanggang Ika-17 Siglo) Unang Edisyon, 2020

Isinasaad sa Batas Republika 8293, Seksiyon 176 na: Hindi maaaring magkaroon

ng karapatang-sipi sa anomang akda ang Pamahalaan ng Pilipinas. Gayonpaman, kailangan muna ang pahintulot ng ahensiya o tanggapan ng pamahalaan na naghanda ng akda kung ito ay pagkakakitaan. Kabilang sa mga maaaring gawin ng nasabing ahensiya o tanggapan ay ang pagtakda ng kaukulang bayad.

Ang mga akda (kuwento, seleksiyon, tula, awit, larawan, ngalan ng produkto o

brand name, tatak o trademark, palabas sa telebisiyon, pelikula, atbp.) na ginamit sa modyul na ito ay nagtataglay ng karapatang-ari ng mga iyon. Pinagsumikapang matunton ang mga ito upang makuha ang pahintulot sa paggamit ng materyales. Hindi inaangkin ng mga tagapaglathala at mga may-akda ang karapatang-aring iyon. Ang anomang gamit maliban sa modyul na ito ay kinakailangan ng pahintulot mula sa mga orihinal na may- akda ng mga ito. Walang anomang parte ng materyales na ito ang maaaring kopyahin o ilimbag sa anomang paraan nang walang pahintulot sa Kagawaran. Inilathala ng Kagawaran ng Edukasyon Nicolas T. Capulong, PhD, CESO V Ronelo Al K. Firmo, PhD, CESO V Librada M. Rubio, PhD

Inilimbag sa Republika ng Pilipinas ng Kagawaran ng Edukasyon – Rehiyon III Office Address: Matalino St., D.M. Government Center, Maimpis, City of San Fernando (P) Telefax: (045) 598-8580 to 89

E-mail Address: region3@deped.gov.ph

Bumuo sa Pagsusulat ng Modyul

Manunulat: Eduardo Q. Dela Cruz

Tagasuri: Angelica M. Burayag PhD Mary Jane P. Soriano

Rodel D. Lintag

Tagaguhit: Jane Racquel T. Aquino

Tagalapat: Brenda Rose H. Muñoz

Tagapamahala: Nicolas T. Capulong, PhD, CESO V

Librada M. Rubio, PhD/ Angelica M. Burayag, PhD Ma. Editha R. Caparas, EdD/ Nestor P. Nuesca, EdD Marie Ann C. Ligsay, PhD/ Remedios D. Sitchon Rodel D. Lintag/ Mary Jane Padilla-Soriano

Scene 3 (1m 51s)

7

Araling

Panlipunan

Ikatlong Markahan – Modyul 1: Unang Yugto ng Imperyalismo

at Kolonyalismo sa Timog

at Kanlurang Asya

(Ika-16 hanggang Ika-17 Siglo)

Scene 4 (2m 6s)

II

Paunang Salita

Ang Self-Learning Module o SLM na ito ay maingat na inihanda para sa

ating mag-aaral sa kanilang pag-aaral sa tahanan. Binubuo ito ng iba’t ibang bahagi na gagabay sa kanila upang maunawaan ang bawat aralin at malinang ang mga kasanayang itinakda ng kurikulum. Ang modyul na ito ay may inilaang Gabay sa Guro/Tagapagdaloy na

naglalaman ng mga paalala, pantulong o estratehiyang magagamit ng mga magulang o kung sinumang gagabay at tutulong sa pag-aaral ng mga mag-aaral sa kani-kanilang tahanan. Ito ay may kalakip na paunang pagsusulit upang masukat ang nalalaman

ng mag-aaral na may kinalaman sa inihandang aralin. Ito ang magsasabi kung kailangan niya ng ibayong tulong mula sa tagapagdaloy o sa guro. Mayroon ding pagsusulit sa bawat pagtatapos ng aralin upang masukat naman ang natutuhan. May susi ng pagwawasto upang makita kung tama o mali ang mga sagot sa bawat gawain at pagsusulit. Inaasahan namin na magiging matapat ang bawat isa sa paggamit nito. Pinapaalalahanan din ang mga mag-aaral na ingatan ang SLM na ito

upang magamit pa ng ibang mangangailangan. Huwag susulatan o mamarkahan ang anumang bahagi ng modyul. Gumamit lamang ng hiwalay na papel sa pagsagot sa mga pagsasanay. Hinihikayat ang mga mag-aaral na makipag- ugnayan agad sa kanilang guro kung sila ay makararanas ng suliranin sa pag- unawa sa mga aralin at paggamit ng SLM na ito. Sa pamamagitan ng modyul na ito at sa tulong ng ating mga tagapagdaloy,

umaasa kami na matututo ang ating mag-aaral kahit wala sila sa paaralan.

Scene 5 (3m 15s)

1

Alamin

Ang modyul na ito ay ginawa at isinulat para sa iyong kapakinabangan. Ito ay

upang matulungan kang unawain ang mga araling tinatalakay sa Araling Panlipunan Baitang 7.

Ang modyul na ito ay naglalaman ng aralin tungkol sa:

➢ Mga ruta ng ugnayan ng mga Europeo sa mga Asyano. ➢ Mga dahilan na nagbunsod sa mga kanluranin na magtungo sa Asya. ➢ Paggalugad at pagtuklas ng mga bansang kanluranin. ➢ Mga nakuhang teritoryo ng mga bansang kanluranin sa unang bahagi ng

Imperyalismo at Kolonyalismo sa Timog at Kanlurang Asya.

Kapag natapos mo na ang modyul na ito, ikaw ay inaasahang:

1. Naiisa-isa at natatalakay ang mga pangyayaring nagbigay-daan sa

pananakop ng mga Kanluranin sa unang yugto ng Kolonyalismo at Imperyalismo sa Asya (ika-16 hanggang ika-17 Siglo).

2. Natutukoy ang mga bansang mananakop at mga bansang sinakop sa

rehiyon ng Timog at Kanlurang Asya

3. Naipaliliwanag ang mga dahilan, pamamaraan, at epekto sa unang yugto

ng kolonyalismo at imperyalismo sa Timog at Kanlurang Asya (ika-16 hanggang ika-17 Siglo)

4. Nasusundan sa pamamagitan ng mapa ang mga ruta ng kalakalan ng mga

Europeo sa mga Asyano sa Unang Yugto ng Pananakop.

Scene 6 (4m 8s)

2

Subukin

Panuto: Sagutin ang mga sumusunod na pangungusap. Piliin ang titik ng tamang sagot at isulat sa sagutang papel.

1. Ito ay nangangahulugang dominasyon ng isang makapangyarihang nasyon-

estado sa aspetong pulitika, pangkabuhayan at kultural na pamumuhay ng isang mahina at maliit na nasyon-estado upang maging pandaigdigang makapangyarihan. A. Imperyalismo

B. Kolonyalismo

C. Merkantilismo D. Sosyalismo

2. Ito ay nagsimula sa salitang Latin na colonus na ang ibig sabihin ay

magsasaka. Ito ay isang patakaran ng isang bansa na mamahala ng mga sinakop upang makagamit ng likas na yaman ng mga sinakop para sasariling interes. A. Kapitalismo B. Kolonyalismo

C. Kristiyanismo D. Krusada

3. Si __________ ay Italyanong adbenturero mula sa Venice, Italy. Nanirahan siya

sa China sa panahon ni Kublai Khan. Sa kanyang pagbabalik sa kanyang bansa, inilarawan niya ang kagandahan at karangyaan ng Asya. A. Amerigo Vespucci B. Christopher Columbus

C. Ferdinand Magellan D. Marco Polo

4. Ito ay salitang Pranses na ang ibig sabihin ay “Muling Pagsilang” na

nagpasimula sa Italya na naganap noong 1350. Sa panahong ito natuon ang pansin ng tao sa Humanismo. A. Reneissance B. Renesance

C. Rennaisance D. Renaissance

5. Ito ay prinsipyong ginamit sa unang yugto ng Imperyalismong Kanluranin, na

kung may maraming ginto at pilak may pagkakataon maging mayaman at makapanyarihan ang isang bansa. A. Humanismo B. Komunismo

C. Merkantilismo D. Sosyalismo

6. Ito ay mga kilusan na inilunsad ng simbahan at ng mga Kristiyanong hari

upang mabawi ang banal na lupain mula sa kamay ng mga Turkong Muslim. A. Mga Krusada B. Mga Katipunero

C. Mga Manlalayag D. Mga Rebolusyonaryo

Scene 7 (5m 25s)

3

7. Ito ay Asyanong teritoryo na pinakamalapit sa kontinente ng Europa na

nagsilbing ruta ng kalakalan mula Europa patungong India, China at iba pang bahagi sa Asya. A. Alexandria B. Constantinople

C. Israel D. Jordan

8. Siya ang nagtakda ng line of demarcation na naging solusyon sa tunggalian ng

Spain at Portugal kung saan ang España ay maggagalugad sa Kanluran at ang Portugal sa Silangan. A. Pope Alexander IV B. Pope Alexander V

C. Pope Alexander VI D. Pope Alexander VII

9. Siya ang tinaguriang ”The Discoverer of New World”.

A. Amerigo Vespucci B. Bartholemeu Diaz

C. Christopher Columbus D. Ferdinand Magellan

10. Siya ang Portuges na nakarating sa Pilipinas sa ngalan ng Espanya.

A. Bartholomeu Diaz B. Christopher Columbus

C. Ferdinand Magellan D. Vasco Da Gama

Mahusay! Kung marami kang nasagot sa bahaging ito ng modyul ay madali mong maiintindihan ang nakapaloob ditong aralin. Kung mababa naman ang nakuha mong marka ay dapat pagsumikapang mas maintindihan pa ang aralin sa pamamagitan ng pagbabasang mabuti sa mga teksto at pagsasagawa ng mga dinesenyong gawain.

Scene 8 (6m 19s)

4

Aralin 1

Unang yugto ng Imperyalismo at

Kolonyalismo sa Timog

at Kanlurang Asya

Balikan

Panuto: Isulat ang mga naging ambag ng bawat imperyo. Hanapin ang sagot

sa loob ng kahon na nasa ibaba at isulat sa sagutang papel.

SUMERIAN BABYLONIAN CHALDEAN HEBREO HITTITE

Mga Pagpipilian:

Bakal Hanging Gardens

of Babylon Bibliya Zodiac Sign Gulong

Hammurabi Monoteismo Ziggurat Cuneiform Judaismo

Scene 9 (6m 42s)

5

Tuklasin

Gawain:

Panuto: Suriing mabuti ang mga larawan at ilagay ang tamang pangalan sa

kahon sa ibaba ng larawan.Pumili ng kasagutan sa mga pagpipilian na nasa ibaba. Gawin ito sa iyong sagutang papel.

Mga Pagpipilian:

Marco Polo

Bartholomeu Diaz

Vasco Da Gama

Ferdinand Magellan Christopher Columbus

Prinsipe Henry

Alam mo ba na napakaraming bansa sa Europa ang gumalugad sa Asya? Ang

mga tao sa larawan sa itaas ay ang mga naging dahilan o namuno sa mga naganap na paggalugad. Ngayon, alamin mo na ang mga dahilan kung bakit ginalugad at sinakop ng mga kanluranin ang Asya partikular ang Timog at Kanlurang Asya.

1. 2. 3.

4. 5.

6.

Scene 10 (7m 22s)

6

Suriin

Marahil ay nagtataka ka kung bakit maraming Europeong bansa ang

nakasakop sa mga bansa sa Asya. Napakalayo ng Europa sa mga bansa sa Asya pero nakarating pa rin sila at nanakop pa ng mga teritoryo. Ang pananakop na ito ay nagdulot ng maraming pagbabago sa buhay ng mga Asyano. Maaaring mabuti at di mabuting pagbabago.

Handa ka na bang suriin ang pagdating ng mga Europeo sa mga bansang

Asyano. Alam mo ba ang nag-ugnay papuntang Asya? Ilang ugnayan ang nangyari sa pagitan ng Asya at Europa? Alam mo ba ang dahilan na nagbunsod sa mga kanluranin na magtungo sa Asya? Halina at iyong suriin ang kasagutan sa mga katanungang ito.

Bago ang pagtuklas at pananakop ay may ugnayan nang nagaganap sa mga

Europeo at mga Asyano. Nagsimula ang ugnayang ito sa pamamagitan ng palitan ng kalakal sa mga Asyano at Europeong mangangalakal. Ang pinaka-tagpuan nila ay nagaganap sa tatlong pangunahing ruta ng kalakalan sa Asya. Una, ang Hilagang ruta, na nagsisimula sa China at binabagtas ang mga disyerto ng Samarkand at Bokhara, tinatawid ang Caspian Sea at Black Sea at nagtatapos sa Lungsod ng Constantinople.

HILAGANG RUTA

Scene 11 (8m 18s)

7

Pangalawa, ang Gitnang Ruta, mula sa India, ang mga kalakal ay dinadala ng

mga sasakyang pandagat hanggang Ormuz sa Golpo ng Persia. Mula rito ang mga kalakal ay inihahatid sa pamamagitan ng mga kamelyong naglalakbay patungo sa mga lungsod ng Antioch, Aleppo at Damascus.

PANGGITNANG RUTA

At ang huli, ay ang Timog na Ruta na nagsisimula sa India babagtasin ang Karagatang Indian, babaybayin ang Arabia tuloy sa Read Sea hanggang sa makarating sa Cairo o Alexandria sa Egypt.

TIMOG NA RUTA

Scene 12 (8m 45s)

8

Pagkilala sa kahulugan:

1. IMPERYALISMO – Nagmula sa salitang latin na “Imperium” na ang ibig

sabihin ay command. Nagsimulang gamitin sa panahon ng Imperyong Roma. Nangangahulugan ng dominasyon ng isang makapangyarihang nasyon- estado sa aspetong pulitikal, pangkabuhayan at kultural na pamumuhay ng isang mahina at maliit na nasyon-estado upang maging pandaigdigang makapangyarihan.

2. KOLONYALISMO – nagsimula sa salitang latin na “COLONUS” na ang ibig

sabihin ay magsasaka. Isang patakaran ng isang bansa na mamamahala ng mga sinakop upang makagamit ng likas na yaman ng mga sinakop para sa sariling interes. Kadalasan, ang una nilang ginagawa ay pakikipagkaibigan at pakikipagkalakalan. Kapag nakuha na nila ang loob ay saka nila isasakatuparan ang tunay nilang hangarin na pagsamantalahan at pakinabangan nang husto ang likas na yaman ng kolonya, magtatatag ng pamahalaang kolonyal at magtatakda ng paniningil ng buwis at magsasagawa ng mga batas na makabubuti sa mga mananakop.

MGA DAHILAN NA NAGBUNSOD SA MGA KANLURANIN NA MAGTUNGO

SA ASYA

1. Ang mga Krusada –

naganap mula

1096 hanggang

1273. Ang mga

krusada ay isang kilusan na

inilunsad ng

simbahan at ng

mga Kristiyanong hari upangmabawi ang banal na lugar, ang Jerusalem sa Israel. Hindi man lubusang nagtagumpay ang mga krusadang ito, marami ring mabuting naidulot ito. Nagkaroon ng ugnayan ang mga Europeo sa Silangan at nakilala nila ang produkto ng Silangan tulad ng pampalasa, mamahaling bato, pabango, sedang tela, porselana, prutas at iba pa na nakabighani sa mga Europeo. Ang Krusada ang nagpasigla ng kalakalan sa pagitan ng Europa at Asya. Naging masigla ang palitan ng kalakalan kaya maraming Europeo ang nagkainteres na makarating sa Asya. Maraming Europeo ang naghanap ng mga ruta para makarating lang sa Asya.

Scene 13 (10m 3s)

9

2. Paglalakbay ni Marco Polo –

isang Italyanong

adbenturerong mangangalakal na taga-

Venice. Siya ay nanirahan sa China sa panahon ni Kublai Khan ng Dinastiyang Yuan nang higit sa11 na taon. Sa panahong ito, siya ay nagsilbing tagapayo ni Kublai Khan at siya ay itinalagang maglakbay sa iba’t ibang lugar sa Asya sa ngalan ng Emperador. Nakarating siya sa Tibet, Burma, Laos, Java, Japan, pati na sa Siberia. Noong 1295 bumalik sya sa Italya at isinulat ang aklat na The Travels of Marco Polo. Inilahad niya ang magagandang kabihasnan sa mga bansa sa Asya lalo na sa China, na inilarawan ang karangyaan at kayamanan nito. Maraming adbenturerong Europeo ang namangha at nahikayat na makarating at

makipagsapalaran sa Asya.

3. Ang Renaissance

– nagsimula sa Italya noong

1350. Isa itong kilusang pilosopikal na

makasining at

dito binigyang-

diin ang pagbabalik interes sa mga kaalamang klasikal sa Greece at Rome. Pinalitan nito ng makaagham na pag-iisip ang mga pamahiin. Masasabing ang pangunahing interes ay labas sa saklaw ng relihiyon. Ang Renaissance ay salitang Pranses na ang ibig sabihin ay “Muling Pagsilang”.

Ito ay naganap sa huling bahagi ng gitnang panahon at pagsulong ng makabagong panahon. Matatandaan natin na noong gitnang panahon ang Simbahang Kristiyano ang may malakas na impluwensiya sa tao. Nakasentro ang buhay ng tao sa relihiyon. Ngunit nang ang simbahan lalo na ang mga pinuno nito, mula Papa, mga Obispo at kaparian ay nasangkot sa imoral na gawain, pagpapayaman at pagmamalupit sa mga taong hindi karelihiyon, nagsimulang magkaroon ng pagbabago sa pananaw at saloobin ang mga tao hinggil sa katarungan, sariling kaunlaran at pulitika. Sa

Scene 14 (11m 19s)

10

panahon ng Renaissance ay natuon ang interes ng tao sa istilo at disenyo, sa pamahalaan, sa edukasyon, sa wastong pag-uugali at sa paggalang ng pagkatao ng isang indibidwal. Indibidwalismo ang binigyang pansin ng Renaissance kaya hindi nakapagtataka na maraming pagbabago ang naganap sa buhay ng tao. Ang malayang pag-iisip ng tao ang nagpalawak ng kanyang ideya at pananaw sa buhay kaya dito nagsimula ang pagbabago sa sining at agham. Nariyan din ang pagtuklas ng maraming bagay sa kapaligiran, pagkakaroon ng maraming imbensyon na nagpalakas sa mga industriya at kalakalan, at ang pagkakaroon ng pagbabago sa pananaw sa relihiyon at pulitika. Ang Renaissance ang siyang nagbukas ng daan sa pagbabago sa larangan ng kalakalan at negosyo kaya umusbong ang rebolusyong komersyal na nagdulot ng mga pagbabago sa gawaing pang-ekonomiya.

4. Ang Pagbagsak ng Constantinople- na(bahagi ng Turkey sa

kasalukuyan) ay ang Asyanong teritoryo na pinakamalapit sa kontinente ng Europa. Ito ang nagsilbing rutang pangkalakalan mula Europa patungong India, China at iba pang

bahagi ng

Silangan na

napasakamay ng mga

Turkong Muslim noong 1453. Ito rin ang teritoryong madalas daanan noong panahon ng Krusada. Kung matatandaan natin nang lumakas ang Turkong Muslim at sinakop ang Jerusalem, nanganib ang Constantinople na bumagsak din sa mga Turkong Muslim, kaya humingi ng tulong ang Emperador ng Constantinople para labanan ang mga Turkong Muslim at mabawi ang Jerusalem. Sa loob ng panahon ng Krusada, napigil ang paglalakbay ng Muslim patungong Europa ngunit nang masakop ng Turkong Muslim ang Silangang Mediterranean ay lubusan na ring sinakop ang Constantinople noong 1453 at ang naging resulta ay ang ganap na pagkontrol ng mga Turkong Muslim sa mga ruta ng kalakalan mula sa Europa patungong Silangan. Ang ugnayan ng mga mangangalakal na Asyano at Europeo ay naputol mula nang masakop ng mga Turkong Muslim ang ruta ng kalakalan. Sa mga mangangalakal na Europeo tanging mga Italyanong mangangalakal

Scene 15 (12m 44s)

11

na taga-Venice, Genoa at Florence ang pinayagan ng mga Turkong Muslim na makadaan sa ruta. Ang mga kalakal na nakukuha sa Asya ng mga Italyano ay dinadala sa kanlurang bahagi ng Europa tulad ng Portugal, Spain, Netherlands, England at France. Dahil dito napilitang maghanap ng bagong ruta ang mga mangangalakal na Europeo. Pinangunahan ito ng mga Portuges at sinundan ng mga Espanyol, Dutch, Ingles, at Pranses. Napakahirap at mapanganib ang paglalayag dahil wala pang maunlad na gamit sa paglalakbay sa dagat. Noong ika-16 na siglo naimbento ang mas maunlad na kagamitang pandagat tulad ng astrolabe na kung saan ginagamit ito upang malaman ang oras at latitude samantalang ang compass ay ginagamit upang malaman ang direksyon ng pupuntahan.

5. Ang Merkantilismo –

Sa Europa umiral ang prinsipyong pang-

ekonomiya na kung

may maraming ginto at pilak, may

pagkakataon na

maging mayaman at makapangyarihan. Kinailangan ng mga Europeo na

makahanap ng mga lugar na

mapagkukunan ng

likas na yaman at

hilaw na sangkap. Ang panahon ng eksplorasyon ay nag-iwan ng malaking pagbabago sa pamumuhay ng lipunan at kabihasnan ng mundo. Ang pang- katubigang kalakalan at pananakop ng mga bansang Europeo ay naging daan sa pag-unlad ng ekonomiya ng Europa. Ang pamamaraan sa pakikipagkalakalan at ang pagbabangko ay napaunlad kaya ito ay nagdulot ng malaking kita sa mga bansang Europeo. Ang mga dahilan na nagbunsod sa mga Kanluranin na makarating sa Asya ang naging daan para sumigla ang palitan ng kalakal ng mga Europeo at mga Asyanong mangangalakal at makilala ng mga Kanluranin ang mga likas na yaman, mga hilaw na materyales na panustos sa industriya.

Scene 16 (14m 0s)

12

Gawain 1:

PANUTO: Punan ang bawat kahon ng titik para mabuo ang salitang tinutukoy ng ibinigay na kahulugan. Gawin ito sa iyong sagutang papel.

1.

Nagmula sa salitang Latin na “colonus” na ibig sabihin ay magsasaka. Isang patakaran ng isang bansa na mamamahala ng mga sinakop upang magamit ang likas na yaman ng sinakop na bansa para sa sariling interes.

2.

Dominasyon ng isang makapangyarihang nasyon-estado sa aspetong politikal, pangkabuhayan at kultural na pamumuhay ng isang mahinang nasyon-estado upang maging makapangyarihan.

3.

Asyanong lugar na bumagsak sa mga Turkong Muslim. Ito ay napakahalagang bahagi ng ruta ng kalakalan ng seda na isinara ng mga Muslim sa mga mangangalakal na Europeo maliban sa mga taga-Italya.

4.

Ginagamit upang malaman ang direksyon ng pupuntahan.

5.

Ginagamit upang malaman ang oras at layo ng isang barko pahilaga o patimog ng ekwador.

6.

Prinsipyong pang-ekonomiya kung saan makapangyarihan ang bansang may pinakamaraming ginto at pilak

7.

Nangangahulugang “Muling Pagsilang” ng kulturang Griyego at Romano at paglaganap ng kaisipang Humanismo mula Italya patungong Europa.

8.

Italyanong manlalakbay na nakarating sa Asya at isinulat ang kanyang magandang karanasan at nakitang karangyaan ng Asya.

9.

Serye ng kilusan na inilunsad ng simbahang Katoliko upang mabawi ang banal na lupain ng mula sa mga Turkong Muslim.

10.

Lungsod na tinawag na banal na lupain ayon sa simbahang Katoliko na nais mabawi sa mga Turkong Muslim.

Scene 17 (15m 8s)

> 13 PAGGALUGAD AT PAGTUKLAS NG MGA BANSANG KANLURANIN Pagkilala sa mahahalagang tao, bansa at pangyayari 1.Portugal at Espanya- 2 bansang nanguna at nagtunggali sa paghahanap at paggalugad ng mga bagong ruta at lupain sa ibang panig ng daigdig. 2.Prinsipe Henry ng Portugal- Nagpadala ng mga paglalayag sa karagatang Atlantiko, baybayin ng Africa, ang isa sa kanyang manlalayag ay nakarating sa Cape Verde Island( baybayin ng Africa) noong 1456. 3. Bartholomeu Diaz- manlalayag mula Portugal na nakarating ng Cape of Good Hope sa dulo ng Aprika noong 1488 4. Vasco de Gama- manlalayag na Portuges na nakadaan sa baybayin ng Aprika, nakarating sa dulo nito, ang Cape of Good Hope na syang nagbukas ng ruta patungong India at sa mga islang Indies noong 1498 5.Christopher Columbus- Isang Italyanong manlalayag na nakarating sa bahagi ng kontinente ng Amerika sa daang Karagatang Atlantiko. Hinimok niya ang hari ng Portugal na suportahan siya sa kanyang ideya na maaari siyang makarating sa bahagi ng Asya gamit ang rutang pakanluran ngunit hindi nya ito pinayagan. Bumaling ito sa Espanya at sinuportahan siya sa hangaring makapaggalugad ng maraming lupain. Kay Columbus ibinigay ng Amerika ang karangalang “Discoverer” nito, kahit may mga una ng mga taong nakarating sa lugar na ito.

Scene 18 (16m 12s)

> 14 7. Amerigo Vespucci-(1499-1502, panahon ng paglalayag) Italyanong manlalayag na nakarating din sa bahagi ng Amerika sa tulong ng Espanya. Sa kanya hinango ang pangalang Amerika, kahit pinaniniwalaang dapat kay Columbus mapunta ang karangalan, ang pagtanggi ni Columbus na tawaging bahagi ng Asya ang bahagi ng Amerika na kanyang natuklasan ang naging dahilan ng paggawad kay Vespucci ang karangalang sa kanya pinangalanan ang kontinente ng Amerika, ayon sa ibang mananaliksik. 6. Ferdinand Magellan-(1519-1521) unang manlalayag na Portuges na nakaikot sa buong mundo sa isang hiwalay na paglalayag. Pinatunayan ng kanyang paglalayag na ang mundo ay bilog: Una, noong panahon ni Vasco de Gama papuntang silangan at ikalawa noong bigyan sya ng suporta ng Spain upang maglayag papuntang silangan gamit ang pakanlurang ruta. Nakarating sa Pilipinas noong 1521. Noong mapatay si Magellan sa Pilipinas si Juan Del Cano ang isa sa kanyang mga kasamahan na nagpatuloy ng paglalakbay pabalik sa Espanya. 8. Portugal- Ang nagbigay ng hamon sa iba pang bansang Europeo na maggalugad sa ibang panig ng daigdig tulad ng Spain, England, France, Netherlands, Russia, Germany, at Amerika. 9. Tratadong Saragosa- Matinding pinag-agawan ng Spain at Portugal ang Moluccas dahil ito ang pangunahing pinagkukunan ng mga pampalasa. Sa tratadong ito, nakuha ng Portugal ang Moluccas. 10. Line of Demarcation- (Ayon sa Tratadong Tordesillas). Sa matinding tunggalian ng Spain at Portugal, namagitan ang Santo Papa. Noong May 4, 1493, nagtakda ng line of demarcation ang Papa Alexander VI. Ang Spain ay maaaring maggalugad sa bahaging kanluran, ang Portugal ay maaari lamang sa bahaging silangan. Nang maipatupad ang desisyong ito, ang Spain ay nakapaglayag na sa bandang kanluran na kung saan marami ng teritoryo sa kontinente ng Amerika ang nasakop. Nakuha naman ng Portugal ang Brazil. Hinayaan na ng Espanya na manatili ito sa Portugal. Ang Pilipinas naman na nasa silangan na nasakop ng Espanya ay nanatili naman dito.

Scene 19 (17m 18s)

15

Gawain 2:

Panuto: Iayos ang mga pinaghalong letra upang makabuo ng isang salita na tumutugon sa inilalarawan ng pangungusap. Isulat ang iyong sagot sa sagutang papel. 1. CASSLUMO – Matinding pinag-aagawan ng Spain at Portugal ang lugar na ito

dahil sa pampalasa.

2. COVAS ED MAGA – Manlalayag na Portugues na nakadaan sa baybayin ng

Aprika.

3. GORIAME CCIPUVES – Sa kanya hinango ang pangalang Amerika. 4. THOLOBARMEU ZADI – Manlalayag mula Portugal na nakarating sa Cape of

Good Hope sa dulo ng Aprika.

5. DINFERAND LLANGEMA – Unang manlalayag na nakaikot sa buong mundo

sa isang hiwalay na paglalayag.

Mga Nakuhang Teritoryo ng mga bansang Kanluranin sa unang bahagi ng

Imperyalismo at Kolonyalismo sa Timog at Kanlurang Asya:

1502

1505

1510

Mga Lupaing nakuha ng Portugal

- Nagbalik si Vasco de Gama at

nagtatag ng sentro ng kalakalan

sa may Calicut, India.

- Ipinadala si Francisco de Almeida bilang unang Viceroy sa silangan.

-Alfonso de Albuquerque- nasakop ang Ormuz sa Golpo ng Persia (Iran ngayon) Diu at Goa sa India, Aden sa Red Sea,

Malacca sa Malaya at Moluccas sa

Ternate, Macao sa China, at

Formosa(Taiwan ngayon).

Scene 20 (18m 8s)

> 16 1690 sa delta ng Ganges nakakuha ng kapirasong lupain ang Ingles Mga daungan ang piniling sakupin ng Portugal upang makontrol ang kalakalan. Noong una ang motibo lamang ay pangkalakalan at ekonomiko, ngunit ipinasok ang Kristiyanismo sa mga nasakupan. Sa kalagitnaan ng 16 na siglo, ang Portugal ang may malawak na sakop sa Asya. Noong 1580, sinakop ng Spain ang Portugal ng 60 taon. Noong makalaya ang Portugal, ang mga sakop nito ay nakuha na ng England at France. Mga Lupaing Nakuha ng England Permanenteng panirahan sa Hilagang Amerika. Sa pamamagitan ng Italyanong marinerong si John Cabot- nakuha ang Nova Scotia, Canada. Pagsakop sa Ceylon, Malaya, at Singapore Nasakop rin ang Australia, New Zealand at Hilagang Pasipiko. India – noong 1600, ginamit ang British East India Company

Scene 21 (18m 54s)

> 17 GOLD, GOD, GLORY (3G) Yan ang mga salita na pangunahing layunin ng mga Europeo kung kaya’t ginusto nilang manggalugad ng ibang lugar partikular sa Asya . Lupaing Nakuha ng Netherlands: East Indies-Indonesia sa kasalukuyan. Kanlurang Asya Sa unang yugto ng imperyalismo at kolonyalismo sa Kanlurang Asya, hindi pa nagkainteres ang mga Kanluranin dahil ito ay nasa ilalim ng malakas na pamumuno ng Imperyong Ottoman. 1507- nakuha ng mga Portuges ang Muscat, Oman ngunit pinatalsik sila ng mga Arabe. 1907- Ang Bahrain ay naging protectorate ng England, ngunit pinatalsik ni Shah Reza Pahlavi ang mga British. Nagpatunay na ang Kanlurang Asya ay hindi nagalaw ng mga Europeo lalo na sa unang yugto ng imperyalismo, dahil sa malakas na imperyong Ottoman at pinag-iisa ng relihiyon Islam.

Scene 22 (19m 38s)

> 18 Gawain 3: PANUTO: Isulat ang mga pangalan ng mga bansang nasakop ng apat na bansa na nasa chart. Pumili ng mga kasagutan sa ibaba. Gawin ito sa iyong sagutang papel. Mga pagpipilian: Calicut, India Muscat, Oman Australia Malacca India Ormuz Aden sa Red Sea Goa East Indies New Zealand Diu Nova Scotia, Canada Ceylon Singapore Pilipinas Malaya Hilagang Pasipiko Macao Bahrain Formosa Portugal Espanya England Netherlands

Scene 23 (20m 8s)

19

Pagyamanin

Matapos mong masuri ang mga nagsilbing ruta ng kalakalan, mga dahilan

ng paggalugad, mga kilalang tao, at mga nakuhang mga bansa ng mga Europeo, masusubok naman ang iyong husay at galing sa pagpapayaman sa kaalaman sa leksyon sa pamamagitan ng pagsagot sa mga nakahandang pagsubok batay sa iyong natutuhan.

Gawain 1:

PANUTO: Dugtungan ng mga letra o salita para mabuo ang ipinahihiwatig ng mga nasa larawan. Isulat ang sagot sa sagutang papel.

1.The Travels of _ _ R _ _ _ O_ _

2.Pagbagsak ng C _ N _T A _T _N O _ L _

3.Mga Krusada sa _ E _ U _A _ _M

4. R _N A _S _ _N _ _

5. M_RKA_T_L_SM_

Scene 24 (20m 51s)

20

Gawain 2:

PANUTO: Sinong mga mahahalagang tao ang tinutukoy ng mga sumusunod na mga pangungusap? Pumili ng sagot sa kahon at isulat ito sa patlang bago ang bilang. Isulat ang iyong sagot sa sagutang papel.

___________1. Tinaguriang discoverer ng New World o Amerika.

___________2. Ipinangalan sa kanya ang America.

___________3. Pinatunayan ng kanyang paglalakbay na ang mundo ay bilog.

___________4. Portuguese na nakarating sa Cape of Good Hope.

___________5. Portuges na nakadaan sa baybayin ng Aprika.

___________6. Unang viceroy ng Portugal sa Asya.

___________7. Nagpatuloy ng paglalakbay ni Magellan pabalik ng Espanya. ___________8. Ipinangalan sa kanya ang Pilipinas.

___________9. Hinati niya ang mundo sa paggalugad sa pagitan ng Espanya at Portugal.

__________10. Italyanong marinerong nakarating sa Nova Scotia para sa Inglatera.

Bartholomeu

Diaz

Juan Sebastian

del Cano

Amerigo Vespucci John Cabot

Pope Alexander

VI

Christopher Columbus

Vasco De

Gama

Ferdinand Magellan

Haring Philip II

Miguel Lopez de

Legazpi

Francisco de

Almeida

Prinsipe

Henry

Scene 25 (21m 36s)

21

Isaisip

Malugod kitang binabati. Napagtagumpayan mo ang mga pagsubok na

inihanda upang masukat ang iyong kaalaman at natutuhan sa leksyon. Sa puntong ito, muling hahasain ang iyong kaalaman kung ganap na ang iyong pagkatuto.

Sagutin ang mga pamprosesong tanong. Isulat ang iyong sagot sa iyong sagutang papel.

1. Alin sa mga dahilan sa pagpunta ng mga kanluranin sa Asya ang higit na

nakaimpluwensiya sa kanilang desisyon sa pananakop? Ipaliwang ang iyong napili. __________________________________________________________________________.

2. Paano tinanggap ng mga Asyano ang mga naganap na pananakop? Ganoon

din ba ang iyong gagawing pagtanggap? Ipaliwanag ang sagot. __________________________________________________________________________.

3. Sa iyong palagay, nakatulong ba o hindi nakatulong sa mga bansa sa

Asya ang mga dahilang ito sa pananakop ng mga kanluranin? Pangatwiranan ang iyong sagot. ____________________________________________________________________.

Isagawa

Gawain

Panuto: Punan ang tsart. Magbigay ng mabuti at hindi mabuting epekto sa naibigay na paksa o sitwasyon. Gawin ito sa iyong sagutang papel.

MABUTING

EPEKTO PAKSA

HINDI

MABUTING

EPEKTO

Pananakop at Paggalugad ng mga Europeo sa iba’t ibang lugar partikular sa Timog at

Kanlurang Asya.

Scene 26 (22m 26s)

22

Tayahin

Gawain:

Panuto: Sagutin ang mga sumusunod. Pumili ng kasagutan sa kahon. Gawin ito sa iyong sagutang papel.

Constantinople Imperyalismo Kolonyalismo

Krusada Marco Polo Merkantilismo

Renaissance Portugal at Espanya Vasco de Gama

Amerigo Vespucci Christopher Columbus Ferdinand Magellan

Astrolabe Pope Alexander VI Compass

Amerika at France China at North Korea England at Netherland

1. Ito ay nangangahulugang dominasyon ng isang makapangyarihang nasyon-

estado sa aspetong pulitikal, pangkabuhayan at kultural na pamumuhay ng isang mahina at maliit na nasyon-estado upang maging pandaigdigang makapangyarihan.

2. Ito ay nagsimula sa salitang Latin na colonus na ang ibig sabihin ay magsasaka.

Ito ay isang patakaran ng isang bansa na mamamahala ng mga sinakop upang makagamit ng likas na yaman ng mga sinakop para sa sariling interes.

3. Si ____________________ ay Italyanong adbenturero mula sa Venice, Italy.

Nanirahan sa China sa panahon ni Kublai Khan. Sa kanyang pagbabalik sa kanyang bansa, inilarawan niya ang kagandahan at karangyaan ng Asya.

4. Nagsimula sa Italya noong 1350. Ito ay salitang Pranses na ang ibig sabihin ay

“Muling Pagsilang”. Sa panahong ito natuon ang pansin ng tao sa Humanismo.

5. Prinsipyong ginamit sa unang yugto ng Imperyalismong Kanluranin, na kung

may maraming ginto at pilak may pagkakataon maging mayaman at makapanyarihan ang isang bansa.

6. Mga kilusan na inilunsad ng simbahan at ng mga Kristiyanong hari upang

mabawi ang banal na lupain mula sa kamay ng mga Turkong Muslim.

7. Asyanong teritoryo na pinakamalapit sa kontinente ng Europa na nagsilbing

pamilihan ng mga produktong Asyano na galing sa Asya.

8. Dalawang bansang nanguna at nagtunggali sa paghahanap at paggalugad ng

mga bagong ruta at lupain sa ibang panig ng daigdig.

Scene 27 (23m 40s)

23

9. Siya ang nagtakda ng line of demarcation na naging solusyon sa tunggalian ng

Spain at Portugal kung saan ang España ay maggagalugad sa Kanluran at ang Portugal sa Silangan.

10. Sa kanya ipinangalan ang Amerika.

11. Manlalayag mula Portugal na dumaan sa Cape of Good Hope at nakarating sa

India gamit ang pasilangang ruta.

12. Portuges na nakarating sa Pilipinas sa ngalan ng Espanya

13. Siya ang tinaguriang ”The Discoverer of New World”.

14. – 15. Dalawang maunlad na kagamitang pandagat na naimbento ng mga Europeo

upang mas maging magaan ang paglalayag sa karagatan

Karagdagang Gawain

Ako ay nasisiyahan sapagkat iyong pinatunayan ang husay at galing sa mga

gawaing inihanda para sa iyo. Ang positibong pananaw sa malayang pag-aaral ang daan upang ang kamangmangan ay hindi maging hadlang upang ikaw ay matuto sa iyong mga paa. Ang karagdagang gawain ito, ang magpapalalim upang ikaw ay magpatuloy na matuto.

Gawain:

Panuto: Suriin ang larawan na nasa ibaba at sagutin ang pamprosesong tanong. Isulat ang iyong sagot sa iyong sagutang papel.

Sa iyong palagay, sino ang nakinabang sa ginawang pananakop ng mga kanluranin sa Asya? Ipaliwanag kung paano nakinabang at isulat ang sagot sa tatlong pangungusap. Gawin ito sa sagutang papel. __________________________________________________________________________________ __________________________________________________________________________________ ______________________________________________________________________.

Scene 28 (24m 36s)

> 24 Tuklasin 1.Marco Polo 2.Bartholomeu Diaz 3.Vasco De Gama 4. Ferdinand Magellan 5. Christopher Columbus 6. Prinsipe Henry Subukin 1. A 2. B 3. D 4. D 5. C 6. A 7. B 8. C 9. C 10. C Balikan SUMERIAN 1.Gulong 2.Cuneiform BABYLONIAN 3.Hammurabi CHALDEAN 4.Hanging Garden of Babylon 5.Ziggurat, 6.Zodiac Sign HEBREO 7.Bibliya 8.Judaismo 9.Monoteismo HITITTE 10.Bakal Suriin Gawain 1 1.Kolonyalismo 2. Imperyalismo 3.Constantinople 4. Compass 5. Astrolabe 6. Merkantilismo 7. Renaissance 8.Marco Polo 9. Mga Krusada 10. Jerusalem Suriin Gawain 2 1. Moluccas 2. Vasco De Gama 3. Amerigo Vespucci 4. Bartholomeu Diaz 5. Ferdinand Magellan Suriin Gawain 3 PORTUGAL 1.Calicut, India 2. Ormuz 3. Diu, India 4. Goa, India 5. Aden, Read Sea 6 Malacca 7. Moluccas 8. Macao 9. Formosa 10. Muscat, Oman ESPANYA 1.Pilipinas 2.Portugal Pagyamanin Gawain 1 1.The Travels of Marco Polo 2.Pagbagsak ng Constantinople 3. Mga Krusada Sa Jerusalem 4. Renaissance 5. Merkantilismo Gawain 2 1.Christopher Columbus 2. Amerigu Vespucci 3. Ferdinand Magellan 4. Bartholomeu Diaz 5. Vasco De Gama 6. Francisco De Almeida 7. Juan Sebastian Del Cano 8. Haring Philip II 9. Pope Alexander VI 10. John Cabot Suriin Gawain 3 ENGLAND 1.Nova Scotia Canada 2.India 3.Ceylon 4.Malaya 5.Singapore 6.Australia 7.New Zealand 8.Hilagang Pasipiko 9.Bahrain 10. Hilagang Amerika NETHERLANDS 1.East Indies.Indonesia Susi sa Pagwawasto

Scene 29 (25m 41s)

25

Karagdagang Gawain

Gawain

Posibleng sagot Para sa akin ay parehong may pakinabang ang nakuha subalit mas Malaki ang sa mga kanluranin.

Nakontrol ng mga kanluranin ang kalakalan.

Natutu naman sa kulturang kanluranin ang mga Asyano.

Isaisip ◼ DEPENDE SA PAG-UNAWA NG MGA MAG-AARAL.

Posibleng sagot 1. Ang paglalakbay ni Marco Polo dahil nakabuo siya ng isang aklat na nakapang – engganyo sa mga Europeong adventurer na magpunta sa Asya. 2. Dahil sa kalupitan ng mga mananakop ay napilitang tanggapin ng mga bansang Asyano ang pangyayaring ito subalit maraming pagtatangka ng paghihimagsik ang naganap. 3. Sa aking palagay ay nakabuti ang pananakop dahil nagkaroon ng pagbabago sa mga bansang Asyano particular sa pamumuhay, kultura at paniniwala.

Isagawa Posibleng sagot MABUTING EPEKTO Ninais nilang marating ang ibang lupain sa labas ng Europa upang maikalat ang Relihiyon. HINDI MABUTING EPEKTO dahil sa mga pananakop at paggalugad nagkaroon ng digmaan sa pagitan ng mga katutubo at mga dayuhan.

Tayahin

1. Imperyalismo 2. Kolonyalismo 3. Marco Polo 4. Renaissance 5. Merkantilismo 6. Krusada 7. Constantinople 8. Portugal at

Espanya

9. Pope Alexander VI 10. Amerigo Vespucci 11. Vasco De Gama 12. Ferdinand

Magellan

13.Christopher Columbus 14.Astrolabe

Scene 30 (26m 30s)

26

Sanggunian

Blando, Rosemarie C., et.al., 2014. Araling Panlipunan: ASYA: Pagkakaisa sa Gitna

ng Pagkakaiba. 1st ed. Pasig City, Philippines: Department of Education Bureau of Learning Resources.(Pahina 196-206).

"Most Essential Learning Competencies (MELCs)". Learning Resource Management

and Development System, 2020. https://lrmds.deped.gov.ph/pdf- view/18275.

Scene 31 (26m 52s)

Para sa mga katanungan o puna, sumulat o tumawag sa:

Department of Education - Bureau of Learning Resources (DepEd-BLR)

Ground Floor, Bonifacio Bldg., DepEd Complex Meralco Avenue, Pasig City, Philippines 1600

Telefax: (632) 8634-1072; 8634-1054; 8631-4985

Email Address: blr.lrqad@deped.gov.ph * blr.lrpd@deped.gov.ph