6-Мэдээллийн технологи

Published on
Scene 1 (0s)

I-fVl}K HEIML.reehVlX RHO OZOZ-6LOZ h010X HHHdOW010X HI(111fVddÄD HVIW€ChVIX HHHd01fOHXfl1 HHHJHV IA 1001011001 91JÅfUdf\O „VIV'EÜV>IY JOUHOUO„ H19LfOd080Lrog klVIXHéd3 Hk1V11-rel-fOkll/lH

Scene 2 (10s)

I ХЭСЭГ

МЭДЭЭЛЛИЙН ТЕХНОЛОГИЙН ҮНДСЭН ОЙЛГОЛТ

Мэдээлэл гэж юу вэ?

Хүний хүлээн авч байгаа мэдээ хүмүүс хоорондын харилцааны явцад өөрчлөгдөж оюун ухааны тусгал болохыг мэдээлэл гэнэ. Мэдээлэл нь төрөл бүрээр дүрслэгдсэн өөр өөр хэлбэртэй байж болно. Жишээлбэл мэдээллийг бичвэр, тоо, зураг, дуу, хөдөлгөөнт (видео) хэлбэрээр дүрсэлж болно.

Объектын орчин ба шинж чанар гэж юу вэ?

Хэн, юу, хэнийг, юуг гэсэн асуултын хариу болж чадах юмыг объект (хүн, амьтан, дүрс, хүснэгт, цэс, цонх гэх мэт) гэдэг. Обьектод амьгүй зүйлээс гадна амьд байгалийг авч үздэг. Мөн өрнөж байгаа үйл явц, үзэгдлийг обьект гэж нэрлэнэ. Дэлхий дээр амьдарч байгаа хүн, амьтан бүр тодорхой нөхцөлд амьдардаг. Объектын оршин байх нөхцөлийг орчин гэдэг. Объект бүр ямар нэг шинж чанартай байдаг. Жишээлбэл мод объект нь хэлбэр, өнгө, үндэс гэсэн шинж тэмдэгүүдтэй.

Аливааа нэг шинж чанар, утга, үйлдэл, орчноороо адил объектуудыг бүлэг объект гэнэ. Жишээлбэл хавар, зун, намар, өвлийг улирал гэсэн бүлэгт, эцэг эх, хүүхдийг гэр бүл гэсэн бүлэгт багтаана.

Загвар гэж юу вэ?

Объектын тухай мэдээллийг цуглуулж, түүнд тулгуурлан объектын шинж чанарыг тусган дүрсэлснийг загвар гэнэ.

Бодит объектыг дуурайлган биет байдлаар хийсэн загварыг материаллаг загвар гэнэ. Бодит объектын дүрслэл буюу

математикийн томьёо, бичвэр, эх, бүдүүвч, зураг хүснэгт зэргийг мэдээллэн загвар гэнэ.

КОМПЬЮТЕР Компьютерын үндсэн төхөөрөмж

Системийн

блок

Компьютерын эх хавтан, төв тооцоолох байгууламж, санах ой, хадгалах байгууламж зэргийг агуулдаг төхөөрөмж

Дэлгэц

Компьютерээр боловсруулагдаж байгаа мэдээлэл, хийгдэж байгаа үйлдлүүдийг харуулах төхөөрөмж. Олон сая өнгийг ялган дүрслэх чадвартай.

Гар

Үсэг, цифр, бусад тэмдэгт бүхий товчлууртай, мэдээллийг оруулах, компьютерт команд өгөх төхөөрөмж

Хулгана

Мэдээллийг оруулах, дэлгэц дээрх заагчийг удирдан команд болон үйлдлийг сонгох заагч төхөөрөмж.

Загвар

Материаллаг Мэдээллэн

:arBap r3x oy B3? 3arBap Marpnanna N'13A33JIJ13H COWIb CMCTeMHüH 6JIOK

1

Scene 3 (1m 23s)

Файл Нэр өгч компьютерт хадгалсан

мэдээллийг файл гэнэ. Файл нь нэр, төрөл, агуулж буй мэдээллийн

багтаамжийг илэрхийлсэн хэмжээ,

төлөөлөх дүрс зэрэг шинж чанартай объект юм.

Хавтас Дотроо дэд хавтас болон файл агуулж болох хавтас. Хавтасыг

хэрэглэгчид өөрсдийн файлуудаа зохион байгуулалттай болгох зорилгоор хэрэглэдэг.

Компьютерээр мэдээлэл боловсруулах бүдүүвч

Компьютерын ажлын ширээ

Программын интерфэйсийн элементүүд

TSB TOOL400nox 6airyyrtSM)K, 'CY Sonoscpyynax TexeepeMx M3A33JIJ1b1"r opyynax rap, xynraHa OponTb1H OponTblH TexeepeM>K M3A33nsn YAH, xaTyy, naaep, @nau.J AVICK rapanTblH Texeep-9M)K Xanranax Xaaranax TexeepeM)K rapanTblH raprax

nporpaMM, Tonoonox gvpc Mop AxunnacaH Start

MepeHA opyynax TOBY _ Mod • Quick Change we: • smes• XyeaapbT wyraM 3ypz 2.7. n•cc.g Ax.nb1H Tan6ap 27 Kö 63"' 1024— 2764S TeneBb-1üH Mep e: 10 D' 21 Aenr3L4 Ayyprax TOBY Xaax TOBY Xapaqax Xaparaax xan63p

12 Type: Microsoft Word Document Authors: nyamaa Size: 294 MB Date modified: 7/8/2015 10:53 AM

113A3ønr1Y1"r opyynax rap, xynraHa SonoBcpyynax TexeepBM>K TSB TOOL400nox 6aviryynäM)K, j CPV %noscpyynax OponTb1H M3A33nsn OponTblH TexeepeM)K rapanTblH TexeepeM)K YAH, xaTyy, naaep, @nau.J AVICK nporpaMM. Tone-enox gvpc '.wp33 AxunnacaH nWpaMMyyA Start Xaaranax Mop AW1b1H MepeHA opyynax TOBY _ Mod • rapanTblH MSAS3nan raprax A3nr3L4 Ayypr3x TOBY Xaax T

2

Scene 4 (2m 9s)

Программын цонхны бүтэц нь боловсруулах мэдээллийн онцлогоос хамааран ялгаатай байна. Мэдээлэл боловсруулах программын ажлын орчинг интерфэйс гэдэг. График интерфэйсийн орчин нь цонх, дүрс, цэсээр илэрхийлэгддэг учраас команд сонгох, программ ажиллуулах, мэдээлэл хуулах, зөөх зэргээр ажиллахад хялбар байдаг.

МЭДЭЭЛЭЛ БОЛОВСРУУЛАХ ТЕХНОЛОГИЙН ХЭРЭГЛЭЭ

БИЧВЭР МЭДЭЭЛЭЛ БОЛОВСРУУЛАХ ТЕХНОЛОГИ

Компьютерын гарын товчлуурын үүрэг

Гарын хурууны зөв байрлалаар бичих технологи

Гарын үндсэн байрлал

Компьютерын гар нь 101-104 товчлууртай. Компьютерт бичвэрийг оруулахад гарыг ашиглана. Гарын зарим товчлуурын үүрэг: 1. Caps lock-үсгийг томоор бичих. Товчлуур дээр дахин дарахад жижгээр бичих

горимд шилжинэ

2. Space- Хоосон зай авах 3. Enter- Шинэ мөр үүсгэх 4. Backspace- Курсорын өмнө байрлаж байгаа тэмдгийг устгах 5. Delete- Курсорын ард байгаа тэмдэгтийг устгах, эсвэл сонгосон зүйлийг

устгах

6. Tab- Догол мөр үүсгэх, курсорын байрлалыг шилжүүлэх 7. Shift, Ctrl, Alt-Бусад товчлууртай хослон хэрэглэх замаар тодорхой үйлдэл

гүйцэтгэх. Жишээ нь: Shift+ А үсгийг томоор бичих, Ctrl+ Z үйлдэл буцаах

/f/fd/fx t-pnhenh C /fKdKx neog QH,füD K/fdKx doeoouoÜ acqa aaaa

Shift n Enter K) Shift

KOM11b10TePb1H rap Hb 101-104 T0Bt1J1yypTaii. KOM11bK)TepT 6HLIB3PHiir opyynaxaA rapblr amvrrnm-la. rapb1H 3apv1M TOBLIJIYYPb1H yypn: l. 2. 3. 4. 5. 6. 7. Caps lock-ycrvrür TOMOOP 6WIHX. T0Bt1J1yyp AaxHH napaxaA 6HLIHX ropv•1MA 111HJ1>KHH3 Space- XOOCOH 3aü aBax Enter- IIIHH3 MOP yycrox Backspace- Kypcopb1H OMHO 6avipJ1&K 6aüraa T3MÅEHiir YCTrax Delete- Kypcopb1H am 6aüraa ycrrrax, 3CB3JIQOHrOCOH 3yÜJIHÜr ycrrax Tab- Aorojl MOP yycrr•x, KYPCOPb1H 6aüpwaJ1b1r Shift, Ctrl, Alt-bycaA T0Bqnyyprraü XOCJIOH xopNJ13x 3aMaap TOAopxoM1 yiJIA3J1 ryüuyrrox. )KH11133 1--1b: Shift+ A ycrmiir TOMOOP 6WIMX, Ctrl+ Z yÜJIA3J1 6yuaax nnnn nnnn nonooeop xypyy xypyy RDaM xypyy O quequü xypyy

3

Scene 5 (3m 23s)

MS Word программ

Бичвэрийг зөөх, хуулах команд

Эхийн утга санааг ойлгомжтой болгох зорилгоор бичвэрийг мөрийн голд, урд, хойд, хоёр талд тэгшлэн байрлуулахыг мөр зэрэгцүүлэх гэнэ. Эхийн сэдэв буюу гарчгийг мөрийн голд, гол утга санааг илэрхийлсэн хэсгийг мөрийн хойд талд, тоочиж бичсэн мөр дуусаагүй үед мөрийн урд, эхийн гол хэсэг болох тоочимж, хүүрнэмжийг мөрийн 2 талд тус тус зэрэгцүүлэн бичдэг. Мөн эхийн цогцолбор тус бүрийг шинэ мөрнөөс догол үүсгэн бичдэг. Ингэснээр эхийн утга санааг ойлгоход хялбар болдог.

Үг: Компьютер зүүн баруун талаасаа сул зайгаар тусгаарлагдсан тэмдэгтийн дарааллыг үг гэж ойлгодог.

Өгүүлбэр: Бид өгүүлбэрийг илэрхийлж буй утгаар нь ялгаж ойлгодог бол компьютер түүнийг цэгээр зааглагдсан үгүүдийн цуглуулга гэж үздэг.

OAOO XOTYYAblH gar araapblH M3A33r xyn33H aBHa yy. OAOO XOTYYAb1H kar araapblH M3A3Sr xvn33H aBHa yy. XyneaHb1H aaaeguüe 6aüpyynHa xoTYYAb1H Mapraa1_uMiH gar araapb1H MSA33r xyn33H aBHa yy.

OAOO xoTYYAb1H uar araapblH M3A33r xyn33H aBHa yy? OAOO gar araapb1H M3A3Sr xyn33H aBHa yy? OAOO MapraaLLJb•1hH XOTYYASIH uar araapblH M3Assr xyn33H aBHa yy? XyneaHb1H aaaeyuüe 6aüpnyynHa OAOO XOTYYAb1H MapraaL.uML4H gar araapb1H M3A33r XYJ733H aBHa y-y? XyneaHb1H 3aaequüe 5aüpnyynHa OAOO Mapraau.JMbiH XOTYYAb1H MapraaL.LM'iH gar araapb1H M3Aur xyn33H aaHa yyQ OAOO XOTYYAbl H MapraaL.un,1H gar araapb1H M3Aer xyn33H aBHa yy? MapraaLLJ1-4"H MapraaLIJb•1iH

Mep 33psruvyn3x KOMaHAblH X3p3rc3n, TOBqnyypb1H xocnon Ctrl+L Ctrl+C Ctrl+R Yvp3r COHrOCOH 6b•1MB3pnvir MSPL,1iH ypa Tan "y xyyaacHb1 H Tana 33psruwnH3. COHrOCOH rona 6yoy xyyaaCHb1 TOBA 33p3rqvvnH COHrOCOH 6MMB3PMür Mepvuih xohA Tan 6yoy xyyaachbl 6apyyH Tana 33pør14YYJ7H3. rocoH xoep Tan xyyAacHb1 3WH, 6apyYH Tana 3:3psrgwnH3. )KMLLJ33 Hsr3H eaep MsnxV1biHYYA TSMU33H 9ByymK33. Maw eHAep garvtxrV1"H opona rapax sopnnr0T01h axæ. Maw omH M3nxnh 60n0H Hah3 HexeA Hb gyrnax33. 30pnnronoo XYPC3H M3f1XVIV1 30puneoöoo xypsxuÜH mynö aa,Möaa caaö 60nx 6aüeaa X3H H3eHuüe 6umeuü moo. T3öHuü ve, caaö, MYY caHaaHö 6umeuü aem, aegxeH 30puneoö00 n up. Hsr3H eaep Manxm"HWA T3MU33H 9Byyn)K33. Maw eHAep L4aMxrV1"H opoüA rapax 30pnnr0TOLi a)K33. Mau OTIOH 60n0H Hai3 Hb gyrnaxss.

OAOO Mapraau.Jb1"Hl xoryYAb1H gar araapblH M3A33r xyn33H aBHa yy? OAOO Uapraawwnu XOTWAblH Mapraauv•1HH gar araapb1H M3A3Sr xyn33H aBHa yy? OAOO MapraaLLJb•1hH XOTYYASIH uar araapblH M3Assr xyn33H aBHa yy? XyneaHb1H aaaeyuüe 6aüpnyynHa OAOO XOTYYAb1H gar araapblH M3A33r XYJ733H aBHa y-y? XyneaHb1H 3aaequüe 5aüpnyynHa OAOO MapraaLuY11iH XOTYYAb1H MapraaL.u'4"H gar araapb1H M3Aur xyn33H aua OAOO XOTYYAblH Mapraawv-l'ih gar araapb1H M3A33r xyn33H aBHa yy? MapraauMiH MapraaLIJb•1iH XMLLJ33 Mep 33psruvyn3x KOMaHAblH X3p3rc3n, TOBqnyypb1H xocnon Ctrl+L Ctrl+C Ctrl+R trl+J Yvp3r COHrOCOH 6b•1MB3pnvir MSPL,1iH ypa Tan "y xyyaacHb1 H Tana 33psruyynH3. COHrOCOH rona 6yoy xyyaaCHb1 TOBA 33p3rqvvnH COHrOCOH 6MVB3PMür xohA Tan 6yoy xyyaaCHSl 6apyyH Tana 33pargyynH3. rocoH xoep Tan öyl-oy xyyAaCHb1 3WH, 6apyYH Tana 3:3psrgwnH3. Hsr3H eaep MsnxV1biHYYA TSMU33H 9ByymK33. Maw ep opohA rapax sopnnr0T01h axæ. Maw onoH M3nxnh 60n0H Hah3 HexeA Hb gyrnax33. 30pnnronoo XYPC3H M3JIXVIV1 30puneoöoo xypsxuÜH mynö aa,Möaa caaö 6aüeaa X3H H3eHuüe 6umeuü moo. T3öHuü ve, caaö MYY caHaaHö 6umeuü aem, aegxeH 30puneoö00 n Xyp Hsr3H eaep Manxm"HWA T3MU33H 9Byyn)K33. Mau eHAep qaMxrM"H opoüA rapax 30pnnr0T01.i a)K33. Mau OTIOH 60n0H Hai3 Hb gyrnaxss.

4

Scene 6 (5m 11s)

Цогцолбор: Нэгэн ижил утга санааг илэрхийлэхэд гол төлөв догол мөрнөөс эхэлдэг. үүнийг цогцолбор буюу параграф гэж нэрлэдэг.

ЗУРАГ БОЛОВСРУУЛАХ ТЕХНОЛОГИ

Зураг боловсруулдаг paint программ нь зураг зурахад зориулагдсан хамгийн энгийн хэрэглээний программ юм.

Paint программ руу start- all apps- accessories- paint гэсэн дарааллаар орно.

1. Хуулах, зөөх, байршуулах

команд

2. Зургийг идэвхжүүлэх,

эргүүлэх команд

3. Зураг зурахад ашиглагдах

багажууд

4. Дүрс 5. Өнгө

ИНТЕРНЭТ ТЕХНОЛОГИ

2 болон түүнээс дээш тооны цахим төхөөрөмжүүд хоорондоо холбогдон мэдээлэл солилцох, хамтран ажиллах, нөөцийг хамтран ашиглах харилцах боломжтой болсныг сүлжээ гэнэ. Интернэтэд холбогдсон компьютер бүр 202.131.225.29 гэх зэрэг олон тооны цифрээс бүрддэг IP гэж нэрлэгдэх хаягтай байдаг. IP хаяг нь уншиж тогтооход хэцүү байдаг тул хэрэглэхэд хялбар ойлголмтой энгийн нэр рүү шилжүүлсэн хэлбэрийг домэйн нэр гэнэ. Домэйн нэр нь интернэтийн сүлжээнд холбогдсон компьютерт оноож өгсөн хаяг юм. Манай улсын домэйн нэр MN юм. Тодорхой сэдвээр бичвэр, зураг, дуу, авиа, дүрс хөдөлгөөнтэй төрөл бүрийн мэдээлэл бүхий цахим баримт бичгийг вэб хуудас гэнэ. Өөр хоорондоо холбогдсон вэб хуудсуудын цуглуулгыг вэб сайт гэнэ.

Вэб хаягийн бүтэц

HOM, cypax UaacaH A33P x3Bn3A3r. HOMb1r YHUJAar. HOMblH X3MX33r X3BJ13C3H qaaCHbl X3M)K33, xyyaaCHb1 Tooroop TOAopxonr1H0. 3ypar, eHreTaü1 (3apv1M HOMOHA Ayy Tornyynarv cyynracaH 6aix Hb 61•1i). Xaanac3H HOMb1r eepunex, anaaar aacax, M3A33f13J1 H3M3X 60n0MxryÉ1. HOMOHA eMHex yr rax 6aiAar. Toaopxoi C3A3B, Hap TOMbéO 33p3rT3Li xon600TOLi H3M3m M3Aøannb1hr: 1) apa Hb xaamaHA 6M'-1VIX; 2) xyyAaCHb1 AOOA X3C3rT; 3) HOMblH apblH HyypaHA opyynaar. 836 caiT VIHTePH3T, KOMnb10Tep33C 836 xeTeq nporpaMM aumrnaH Y3A3r. B36 xyyaacHyyaaac 6vpA3x 6a X3M)K33r Hb M3A3snnb•1ür X3WKMX H3DK33P TOAopxonnH0. 3ypar AYPC, eHre, Ayy xeDKMM, xeAenreeHT31i. 836 M3Aøannb•1hr eepqnex, aacax, H3M3X, cahxpyynax 60nOM)KTOi. 836 caiTaA HWP xyyAac rah( 6aiAar. Xapranaax W, eryyn6sp, aypar 3apsr-r L.uyya xon600c XMh)K Yr xon600Cb1r Aap>K H3M3JIT 6ytoy A3nrap3Hryvi MOA33nnnir xapHa.

1

2

3

4

5

X3BJ13M3J1 HOM, cypax UaacaH A33P x3Bn3A3r. HOMb1r YHUJAar. HOMblH X3MX33r X3BJ13C3H qaaCHbl X3M)K33, xyyaaCHb1 TOAopxonr1H0. 3ypar, eHreTaü1 (3apv1M HOMOHA 6nqnn Ayy Tornyynarv cyynracaH 6aix Hb 61.•1ü). X3Bnac3H HOMb1r eepunex, anaaar aacax, M3A3-3f13J1 H3M3X 60n0MxryV1. HOMOHA eMHex yr rax 6aiAar. Tonooxoi C3A3B. HSD TOMbéO 336 caiT VIHTePH3T, KOMnb10TeFE3C 836 xeTeq nporpaMM aumrnaH Y3A3r_ 836 xyyaacHyyaaac 6YPA3X 6a X3M)K33r Hb X3WKMX H3DKX3P TOAOPxonnHO. 3ypar Aypc, eHre, Ayy xeDKMM, xeAenreeHT3i. B36 M3Ax3nnb•1hr eepqnex, 3acax, H3M3X, cahxpyynax 60nOM)KTOi. 836 caiTaA I-IWP xyyAac rax 6aiAar.

5

Scene 7 (6m 50s)

II ХЭСЭГ

ДАСГАЛ ДААЛГАВАР

1. Командын хэрэгслийн үүргийг нөхөж бичээрэй.

2. Дараах зургуудыг Paint программ ашиглан зураарай.

3. Word программ дээр хийсэн дараах даалгаврыг дарааллын дагуу гүйцэтгэнэ үү.

4. Зураг дээр үзүүлсэн төхөөрөмжүүдийн нэр, оруулах, гаргах, боловсруулах,

хадгалах төхөөрөмжийн аль нь болох, үүрэг зориулалтыг тодорхойлж бичээрэй.

M3A33J13J1 X 3311 HynYYTa" maHungcaH MMHb . Afia 6M XOPBOO qaeæa#uynyyeaapaHx HVJIWHbI 0Hre Hb TOODK 6apwryh onoH. YnaaH Horooy Ilap Sop 143HX3P gynyyyyya AaHraap xorwrlA0H OPLUVIHO. I-4ynyy Sac I. seeneH, 2. xamyy, 3. xanyyH 4. xyüm3H, upm3ü, 6. upeyü, Menqeep, 6ac 6aviHa. eHaep yynb1H opon AAXb qynyy eH canxhHbl ypcrana snarA3H 3eenepceH 60110B* xyhT3H 6aÉIHa. Xapb4H acrblH gynyy snarA33ryG1 unp xaTyy xypg 6aVIHa. (0 Tvn3B "XOOBOOTOÉI

4 5 6 4 M3A33J13J1 3YüH XHA33J1 HynYYTa" maHungcaH MMHb . An 6M XOPBOO qaM7-a#qynyyeaapaHx HynYYHb1 eHre HE öapuryü onoH. HoroOY LLlaF 143HX3P gynyyyyya AaHraap 6yooy xorwrlA0H OPWVIHO. I-4ynyy Sac I. seeneH, 2. xamYY' 3. xanyyH, 4. xyüm3H, S. upm3ü, 6. upeyü, Menqeep, 6ac senasr 6aviHa. OHAeP YYJIbIH Opon W eH cama4Hbl ypcrana snarA3H 3eenepceH 60110B* XYLiT3H 6ahHa. Xapb4H acrblY 3113rA33ryC1 yump xa 6aVIHa. ($1 Tvn3B "XOOBOOTOi gyn xy

6